Skip to content
Македонија со нови долгови ја финансира денешната потрошувачка, а обврските им ги остава на идните генерации, предупредува проф. д-р Марјан Бојаџиев во гостувањето во „Трилинг“. Неговата критика ги опфаќа сите досегашни влади: задолжувањето станало навика, додека растот на буџетите не носи соодветно подобри јавни услуги и посилна економија.
Бојаџиев оценува дека јавните финансии со години се водат по инерција. Според неговото излагање, годишниот буџетски дефицит пораснал од некогашните околу 300 милиони на 700 до 800 милиони евра, па и повеќе. Таквото одржување на потрошувачката го нарекува „крадење од иднината на децата“.
Во средиштето на неговата критика е намената на позајмените пари. Тој посочува оперативен дефицит од 300 до 500 милиони евра, кој, според неговата оценка, главно служи за покривање плати во јавниот сектор. Со таков модел, државата влегува во следната буџетска година со обврски од претходната, без да го реши недостигот од средства за редовното функционирање.
„Македонија мора да има оперативен суфицит ако сака да биде нормална држава“, вели Бојаџиев.
Неговото предупредување отвора прашање за резултатите од јавната потрошувачка. Поголемиот буџет сам по себе не покажува дали граѓаните добиваат поквалитетно образование, поефикасни институции или подобри услови за работа.
Како пример, професорот го наведува образованието. Според бројките што ги изнесува, неговиот буџет пораснал од околу 300 на 800 милиони евра, без соодветно видливо подобрување на резултатите. Тој зборува и за повеќекратно зголемување на буџетски ставки во последната деценија, оспорувајќи ја оправданоста на трошењето што не е придружено со мерлива корист за граѓаните.
Бојаџиев ја проблематизира и големината на институционалниот апарат. Посочува над 1.400 институции и агенции, во земја што истовремено се соочува со недостиг на работна сила. Во неговата анализа, иселувањето и недостигот од работници дополнително го стеснуваат просторот за финансирање на растечките државни обврски.
Особено остро го поставува проблемот со истовременото постоење недостиг на работници, невработеност и зависност од социјални трансфери. Според него, таквата состојба покажува структурна слабост што новото задолжување не ја отстранува.
Притисокот, предупредува професорот, ќе се пренесува и врз пензискиот систем. Со сè помалку нова работна сила, тековното финансирање на пензиите ќе станува потешко. Како свој предлог, тој застапува посилно потпирање врз капитално финансираните втор и трет пензиски столб, заедно со темелно преструктурирање на буџетот и преиспитување на расходите.
