Skip to content
Професионалните војници бараат повисоки плати, договори на неопределено време и еднакви отпремнини при пензионирање. СДСМ најави законски предлог, а Министерството за одбрана најавува зголемување на платите од јануари 2027 година. Сè уште нема објавени детали за финансиските последици од најавеното законско решение.
Професионалните војници бараат трајно решавање на статусот, повисоки примања и еднаков третман при заминувањето од Армијата, откако со години работат со договори на определено време. По протестот пред Владата на 7 ноември, Независниот синдикат на професионалните војници ги продолжи активностите за исполнување на барањата, а СДСМ најави дека ќе поднесе законско решение во Собранието.
Во центарот на спорот се три прашања: дали работниот однос на професионалните војници ќе може да се трансформира во неопределено време по пет години, дали ќе има зголемување на платите и како ќе се изедначат отпремнините на поранешните припадници на Армијата што се пензионирале пред и по законските измени од 14 февруари 2024 година.
Договори со години, а неизвесност по 45-тата година
Според Независниот синдикат на професионалните војници, припадниците на Армијата се соочуваат со договори на определено време што можат да траат и до 25 години. Дополнителен проблем е што на 45-годишна возраст војниците мора да го напуштат воениот статус, без автоматски да имаат обезбедено друго работно место.
Синдикатот бара работниот однос да се трансформира во неопределено време по пет години, повикувајќи се на принципот што го предвидува Законот за работните односи. Војниците сметаат дека нивниот специфичен статус не треба да значи долготрајна неизвесност за работното место и идните приходи.
Министерството за одбрана, во меѓувреме, веќе најави можност професионалните војници што ќе наполнат 45 години да продолжат да работат во Армијата како цивилни лица, на задачи за обезбедување на воените објекти и персоналот. Според објавените информации, за оваа можност се предвидува да можат да се определат околу сто војници од следната година.
Ова решение нуди можност дел од искусните припадници да останат вработени, но не одговара автоматски на сите барања на синдикатот. Останува да се разјасни колку војници ќе ја искористат можноста, каков статус ќе имаат и како тој ќе се одрази врз нивните права и професионалниот развој.
Отпремнините отворија спор околу еднаквиот третман
Второто големо прашање се однесува на отпремнините при пензионирање. Поранешните професионални војници бараат еднаков третман независно од тоа кога ја завршиле службата, бидејќи тврдат дека измените од 14 февруари 2024 година создале значителни разлики во исплатите.
На протестот пред Владата беа истакнати барања што, според синдикалните претставници, засегаат 613 поранешни припадници на Армијата. Од Министерството за одбрана, според објавените информации, оцениле дека ретроактивната исплата на повисоки отпремнини не е во согласност со законот.
Тука е суштината на спорот: поранешните војници бараат да се исправи разликата во исплатите, додека Министерството укажува на законските ограничувања за ретроактивна исплата. За целосна процена на можните решенија потребни се точните износи на отпремнините, правната основа за разликите и ставот на институциите за тоа дали може да се најде законски одржлив модел.
Платите ќе пораснат за 10 проценти од 2027 година
Министерот за одбрана Владо Мисајловски на 3 ноември најави дека платите на припадниците на Армијата и вработените во Министерството за одбрана ќе се зголемат за 10 проценти од почетокот на 2027 година. Според најавата, зголемувањето е предвидено во буџетот за следната година, по договор со синдикатите.
Оваа најава е конкретен чекор во однос на барањата за повисоки примања, но не е исто што и трајно законско решение за сите проблеми на професионалните војници. Зголемувањето на платите не ги решава автоматски прашањата за трансформација на работниот однос, отпремнините и статусот по 45-годишна возраст.
СДСМ, пак, тврди дека во изминатите две години немало зголемување на платите во Армијата и потсетува дека за време на претходната влада платите на воениот персонал и цивилните лица во одбраната биле зголемувани етапно за вкупно 15 проценти. Овие тврдења се дел од партиското соопштение и треба да се разграничат од најавата на Министерството за зголемување во 2027 година.
Што точно ќе промени новиот закон?
Засега, СДСМ најави дека ќе поднесе законско решение во согласност со барањата на професионалните војници, но во објавеното соопштение не е приложен целосен текст на предлогот. Поради тоа, сè уште не може да се утврди кои одредби ќе се менуваат, колку војници би биле опфатени и дали ќе бидат потребни дополнителни средства од државниот буџет.
Нема објавена финансиска процена за можните трошоци од изедначувањето на отпремнините, трансформацијата на работниот однос или евентуалните дополнителни зголемувања на платите. Овие податоци ќе бидат клучни за да се процени дали предлогот е финансиски изводлив и како би се спроведувал.
Следниот чекор е да се види дали и кога СДСМ ќе го достави предлогот до Собранието, што точно ќе содржи и каков став ќе заземат Владата и Министерството за одбрана. Синдикатот предупреди дека, доколку барањата не бидат прифатени, може да следуваат блокади во градовите и кампови пред Владата.
За професионалните војници, суштинското прашање не е само колкава ќе биде следната плата. Тие бараат предвидлив работен статус, правични услови при заминување од службата и јасни правила што ќе важат еднакво за сите. Дали најавеното законско решение ќе донесе таква сигурност ќе може да се оцени дури откако ќе биде објавен неговиот текст и ќе се утврдат конкретните финансиски и правни последици.
