Skip to content
Августовската синдикална минимална кошничка вели дека на едно четиричлено семејство во Македонија му се потребни 68.675 денари за да ги покрие основните месечни потреби. Ако семејството нема сопствен дом и плаќа кирија за стан од 60 квадратни метри, сумата расте на 84.050 денари.
Зад овие две бројки, сепак, се крие многу поконкретна слика од онаа што ја дава вообичаената статистичка вест за раст или пад на кошничката за неколку стотици денари.
Тоа се 25.032 денари за храна и пијалаци. Повеќе од 7.000 денари за образование. Над 6.500 денари за облека и обувки. Повеќе од 5.000 денари за транспорт. Сметки за домување, комуникации, хигиена, здравје, култура.
И сето тоа пред семејството да почне да зборува за заштеда, поголем непланиран трошок, кредит, поправка на автомобил, стоматолог, летување или купување нешто што не влегува во рамката на минималните потреби.
НАЈГОЛЕМА СМЕТКА Е ОНАА ОД ПАЗАРОТ ВО МАРКЕТ
Од вкупните 68.675 денари, 25.032 денари во август одат за храна и пијалаци. Тоа се околу 36,4 проценти од целиот минимален семеен буџет.
Ако оваа сума математички се распореди на 31 ден, едно четиричлено семејство располага со околу 807 денари дневно за храна и пијалаци.
Или околу 202 денари дневно по член на семејството.
Таа пресметка можеби најдобро ја покажува суштината на зборот „минимална“ во синдикалната кошничка. Не станува збор за буџет за раскошна потрошувачка, туку за обид да се измери колку чини покривањето на секојдневните потреби на едно домаќинство.
Уште поилустративна е споредбата со минималната плата.
Минималната нето-плата во Македонија од март годинава изнесува 26.046 денари. Тоа значи дека една цела минимална плата е само 1.014 денари повисока од пресметаниот месечен трошок за храна и пијалаци на четиричлено семејство.
Ако една минимална плата практично се потроши за храна, од неа речиси ништо не останува за струја, вода, превоз, телефон, облека, лекови или училишни потреби.
ОБЛЕКА, ОБРАЗОВАНИЕ, ПРЕВОЗ … МАЛИТЕ СТАВКИ СОЗДАВААТ ГОЛЕМА СМЕТКА
Втората голема ставка во августовската кошничка е образованието, за кое се пресметани 7.192 денари.
За облека и обувки се потребни 6.511 денари.
Основните трошоци за домување, во кои се вклучени вода, електрична енергија, греење и други станбени расходи, се околу 6.400 денари.
За рекреација и култура се пресметани 5.592 денари, а за транспорт 5.175 денари.
Комуникациите носат уште 3.677 денари месечно, личната и домашната хигиена 2.692 денари, а здравствените трошоци 1.196 денари.
Во кошничката се пресметани и 4.131 денар за категоријата ресторани и хотели, како и 1.100 денари за други стоки и услуги.
Гледани одделно, дел од овие суми можеби не изгледаат драматично. Но семејниот буџет не се плаќа категорија по категорија. Сите сметки пристигнуваат во истиот месец и се плаќаат од истите приходи.
Токму тука бројката од 68.675 денари добива поинакво значење.
Распределена на целиот август, таа значи дека домаќинството треба да обезбеди просечно околу 2.215 денари за секој ден од месецот за да ја одржи потрошувачката што ја предвидува минималната кошничка.
… А ПОТОА ДОАЃА КИРИЈАТА
Најголемата промена се случува кај семејствата што немаат сопствен стан.
ССМ пресметува дека изнајмувањето стан од 60 квадратни метри додава уште 15.375 денари на минималните месечни потреби.
Со тоа кошничката од 68.675 денари станува 84.050 денари.
Самото немање сопствено домување, според оваа пресметка, го зголемува минималниот потребен семеен буџет за повеќе од 22 проценти.
Во таков случај, вкупниот трошок за домување се приближува до 22.000 денари месечно и станува речиси една четвртина од целиот семеен буџет.
На дневно ниво, семејството веќе не треба да обезбеди околу 2.215, туку приближно 2.711 денари.
Разликата е речиси 500 денари секој ден само поради тоа што домот во кој живее семејството не е негов.
ДВЕ МИНИМАЛНИ ПЛАТИ … НЕДОВОЛНИ
Ако во едно четиричлено семејство двајца членови заработуваат минимална плата од по 26.046 денари, во домот месечно влегуваат вкупно 52.092 денари.
До минималната кошничка без кирија недостигаат 16.583 денари.
Ако истото семејство живее под кирија, недостигот расте на 31.958 денари.
Практично, две минимални плати покриваат само околу три четвртини од минималната кошничка без кирија. Кај семејство што плаќа стан, јазот станува уште подлабок.
Тоа не значи дека секое македонско домаќинство троши точно 68.675 или 84.050 денари. Семејствата имаат различен број членови, различни приходи, различни навики и различни трошоци за домување.
Но кошничката покажува нешто друго: колкава сума е потребна пред воопшто да почне разговорот за живот над минималното.
На прв поглед, август не донел голем месечен скок. Синдикалната минимална кошничка во јули изнесувала 68.498 денари, што значи дека во август е зголемена за 177 денари.
Но споредбата со еден месец претходно може да ја сокрие подолгата слика.
Во однос на август минатата година, минималната кошничка е повисока за 3.168 денари. Само за храна и пијалаци на семејствата сега им се потребни 968 денари повеќе отколку пред една година.
За домаќинство кое секој месец го усогласува буџетот до последните неколку илјади денари, таквата разлика не е статистичка апстракција. Таа треба да се најде во платата, во дополнителна работа, во намалена потрошувачка или во откажување од некоја друга ставка.
Затоа августовската кошничка може да се прочита и поинаку.
Од 68.675 денари, повеќе од 25.000 веќе се резервирани за храна. Уште околу 7.200 за образование. Потоа следуваат облеката, домувањето, превозот, телефоните, хигиената и здравјето.
А ако семејството на крајот од месецот треба да остави пари и за кирија, прагот веќе не е 68.675, туку 84.050 денари.
