Skip to content
Анализа на Рацин.мк
Зеленото светло има мала, но видлива предност пред црвеното. Од 2.533 учесници во анкетата на Рацин.мк, 42 проценти сметаат дека Европската Унија го признава македонскиот идентитет – 29 проценти без дилема, а дополнителни 13 проценти со одредени резерви. Наспроти нив, 35 проценти сметаат дека ЕУ суштински не го признава.
Резултатот не покажува целосно убедена јавност, но покажува нешто друго: позитивното читање на европската позиција, кога ќе се соберат двете „зелени“ категории, е посилно од целосното отфрлање.
Тоа е умерено зелено светло, но со јасно предупредување дека голем дел од јавноста сè уште не е убеден.
Зеленото е посилно од црвеното
На прашањето „Дали ЕУ го признава македонскиот идентитет?“, 725 учесници, или 29 проценти, одговориле „Чисто зелено – го признава без дилема“.
Дополнителни 331 испитаник, или 13 проценти, избрале „Зелено со резерви – го признава, но не доволно уверливо“.
Заедно, тоа се 1.056 одговори или 42 проценти од сите учесници.
На спротивната страна се 891 учесник, односно 35 проценти, кои сметаат дека е вклучено „црвено светло“ и дека ЕУ суштински не го признава македонскиот идентитет.
Разликата меѓу двата блока е седум процентни поени во корист на позитивното толкување.
Тоа не е разлика што дозволува заклучок дека дилемата е затворена. Но не дозволува ниту тезата дека доминантното расположение е убедување дека Брисел го негира македонскиот идентитет.
Речиси секој четврти сè уште нема јасен став
Најважната бројка можеби не е ниту зелената ниту црвената.
Уште 450 учесници, или 18 проценти, избрале „Жолто светло“ – односно сметаат дека ставот на ЕУ останува нејасен.
Дополнителни пет проценти, или 136 учесници, велат дека немаат доволно информации за да формираат став.
Тоа значи дека речиси секој четврти учесник во анкетата не застанал ниту зад јасното признавање, ниту зад јасното непризнавање.
Токму овој дел од резултатот покажува каде е вистинскиот проблем во односот меѓу европските институции и македонската јавност – не само во тоа што Брисел зборува, туку и во тоа како неговите пораки се разбираат дома.
Брисел зборува појасно отколку порано
Официјалните пораки од Европската комисија во последните години се значително подиректни.
Урсула фон дер Лајен уште во 2022 година во Собранието јавно порача дека нема дилема за македонскиот јазик и дека европскиот предлог го почитува националниот идентитет.
При посетата на Скопје на 2 октомври годинава таа повторно беше експлицитна – Европската Унија ја поздравува Македонија со нејзиниот идентитет и јазик, а македонската култура и јазик, според неа, можат само да ја збогатат Унијата.
И преговарачката рамка го користи терминот „македонски јазик“, а при идното членство тој треба да стане еден од официјалните јазици на Унијата.
Оттаму, на институционално ниво постојат конкретни европски формулации на кои се потпира „зеленото“ читање.
Но анкетата покажува дека тие формулации сами по себе не биле доволни за да исчезнат сомнежите во јавноста.
Бугарскиот спор ја заматува европската порака
Причината за резервите тешко може да се одвои од спорот со Бугарија.
За македонските граѓани европскиот процес не се одвива во правен вакуум. Тој со години е поврзан со билатерални прашања за историјата, јазикот, Уставот и толкувањето на идентитетските прашања.
Затоа во јавната перцепција често се спојуваат две различни работи – официјалната позиција на институциите на ЕУ и условите што произлегуваат од компромисите меѓу земјите членки.
Токму таму се создава недовербата.
Анкетата покажува перцепција, не референдумски резултат
Резултатите треба да се читаат и со неопходна методолошка резерва.
Анкетата на Рацин.мк е отворена онлајн анкета меѓу читателите и не претставува репрезентативно истражување на целото население според возраст, регион, образование или политичка определба.
Затоа процентите не можат автоматски да се пресликаат врз ставовите на сите граѓани во Македонија.
Но примерокот од 2.533 одговори сепак дава корисна слика за расположението меѓу публиката што решила да учествува: јавност поделена, но не и убедливо свртена кон тезата дека ЕУ го негира македонскиот идентитет.
Зеленото светло постои, довербата допрва треба да се гради
Најинтересниот резултат од анкетата е токму во нијансите.
„Чистото зелено“ само по себе има 29 проценти и е помало од „црвеното“ со 35 проценти. Но кога кон него ќе се додадат оние кои гледаат признавање, иако со резерви, позитивниот блок се искачува на 42 проценти.
Тоа е можеби најреалната слика на односот на македонската јавност кон европската порака во овој момент.
Постои основа за доверба, но таа не е безусловна.
Постои уверување дека европските институции го признаваат македонскиот јазик и идентитет, но кај значаен дел од граѓаните останува сомнеж дали таквите пораки се доволно силни.
За Брисел тоа е комуникациски, но и политички проблем.
Засега, анкетата покажува умерено позитивен сигнал: зеленото води пред црвеното.
Но жолтото сè уште е доволно силно за Брисел да знае дека работата не е завршена.
