Skip to content
Македонија и Хрватска на 8 септември влегоа со два различни одговора на новиот раст на цените на нафтените деривати. Во Македонија бензините поскапеа за три, а дизелот за шест денари по литар, додека Хрватска со дополнително намалување на акцизите и трговските премии ги задржа цените на бензинот и дизелот непроменети.
Македонските возачи сега плаќаат 97 денари за литар еуросупер БС-95, 99 денари за еуросупер БС-98 и 101 денар за литар дизел. Само една недела претходно цените изнесуваа 94, 96 и 95 денари.
Тоа значи дека полнењето резервоар од 50 литри со бензин БС-95 сега чини 4.850 денари, односно 150 денари повеќе од претходната недела. За исто количество дизел се потребни 5.050 денари, што е зголемување од 300 денари.
Регулаторната комисија за енергетика го објаснува скокот со движењата на светскиот пазар. Референтната цена на бензините пораснала за 4,829 отсто, а кај дизелот за 8,922 отсто. Истовремено, просечниот курс на денарот во однос на доларот бил повисок за 0,5449 отсто во споредба со претходната пресметка.
Во новата цена веќе е применето акцизно олеснување. Кај бензините продолжило намалувањето за два денара по литар, а кај дизелот за четири денари. Применетата акциза изнесува 20 денари по литар бензин и 11,50 денари по литар дизел.
Во пресметката е вграден и надоместокот за работење преку склад и трговска маржа. Тој изнесува 6,828 денари по литар за еуросупер БС-95 и 6,503 денари за дизелот. Дополнително се пресметува по еден денар транспортен трошок од складот до бензинските станици.
Хрватската Влада се соочила со сличен притисок од светскиот пазар, но интервенирала непосредно пред новата пресметка. Нејзината процена била дека со задржување на дотогашниот режим бензинот би поскапел за шест, а дизелот за 14 евроценти по литар.
За да го спречи тоа, Владата дополнително ја намалила акцизата за 2,5 евроценти кај бензинот и за девет евроценти кај дизелот. Истовремено, трговската премија за двата деривати била намалена за уште два евроценти по литар.
Вкупната акциза што сега се применува во Хрватска изнесува 0,39731 евро за литар безоловен бензин и 0,26 евра за литар дизел. Максималната трговска премија на бензинските станици надвор од автопатиштата е ограничена на 0,1235 евра за бензинот и 0,0945 евра за дизелот.
Со оваа интервенција највисоките цени останаа 1,67 евра за литар бензин и 1,79 евра за дизел. Мерките важат седум дена, од 8 до 14 септември.
| Елемент | Македонија | Хрватска |
|---|---|---|
| Цена на бензин | 97 ден./л | 1,67 евра/л |
| Цена на дизел | 101 ден./л | 1,79 евра/л |
| Промена од претходната цена | бензин +3 ден.; дизел +6 ден. | без промена |
| Акцизно олеснување | 2 ден./л бензин; 4 ден./л дизел | дополнителни 0,025 €/л бензин; 0,09 €/л дизел |
| Применета акциза | 20 ден./л бензин; 11,50 ден./л дизел | 0,39731 €/л бензин; 0,26 €/л дизел |
| Трговска маржа или премија | 6,828 ден./л бензин; 6,503 ден./л дизел | 0,1235 €/л бензин; 0,0945 €/л дизел |
| Траење | до следната одлука | седум дена |
| Резервоар од 50 литри бензин | 4.850 денари | 83,50 евра |
| Резервоар од 50 литри дизел | 5.050 денари | 89,50 евра |
Ова не значи дека горивото во Хрватска е поевтино. При ориентациски курс од 61,5 денари за едно евро, хрватската цена од 1,67 евра одговара на околу 102,7 денари за литар бензин, а 1,79 евра на околу 110,1 денари за литар дизел. Апсолутните цени и натаму се повисоки од македонските.
Разликата се гледа во неделното движење. Македонија ја продолжила веќе активната акцизна корекција, но не вовела дополнително намалување за да го неутрализира новиот берзански скок. Хрватска, пак, за период од седум дена отворила дополнителен простор и во акцизата и во премијата на трговците, со што го спречила поскапувањето за крајните потрошувачи.
Споредбата има ограничувања. Двете земји користат различни пресметковни периоди, даночни стапки и ценовни формули, а различни се и набавните, транспортните и логистичките трошоци. Затоа, различното движење не може целосно да се припише само на една владина мерка. Сепак, хрватската одлука покажува дека акцизата и ограничувањето на трговската премија можат да се употребат како краткорочни амортизери.
Во одлуката на РКЕ нема пресметка колку приходи се откажува државата со намалената акциза од два и четири денари, ниту процена колкав дополнителен фискален простор постои. Не е наведено ниту дали се разгледува нова краткорочна интервенција доколку светските цени продолжат да растат, а дизелот дополнително ги зголеми трошоците за превоз, производство и снабдување со храна.
