Skip to content
РКЕ размислува пресметката за природниот гас да ја врзе за берзанска цена, по примерот на нафтените деривати. Претседателот Ацо Ристов ја отвори оваа можност во „Ноќно студио“ на 4ТВ вчера. Но најавата отвора прашање за потрошувачите: како новата формула ќе ги заштити од ценовните шокови?
Според Ристов, регулаторот сега ги зема предвид различните набавни цени на увозниците. Истовремено, тој ја опиша берзата како „манипулативна“ и предупреди на наглите промени на цените.
Токму тука е слабата точка во образложението: предвидлива постапка за пресметување не гарантира предвидлив износ на сметката. Референтната цена може да ја направи пресметката полесна за проверка, но заштитата од поскапувања зависи од тоа како ќе се применува. Изборот на берзата, периодот за пресметување на просечната цена и брзината на пренесување на промените имаат различни последици за потрошувачите.
Се отвора и прашањето за разликата меѓу берзанската и реалната набавна цена. Ако компанија купи гас поевтино од избраната референца, дали таа заштеда ќе стигне до корисниците? Ако го купи поскапо, кој ќе ја покрие разликата? Без тие правила, не може да се процени кому новиот модел би му донел корист.
Опфатот на најавата бара дополнително појаснување. Според официјалните информации на РКЕ, пазарот на природен гас е целосно либерализиран од 1 јануари 2015 година, а потрошувачите можат да избираат снабдувач. Затоа споредбата со нафтените деривати сама по себе не значи дека се воведува единствена регулирана продажна цена на гасот.
За домаќинствата приклучени на централното греење, важна е врската со цената на парното. Самата РКЕ објаснува дека трошокот за гориво може да достигне до 80 проценти од вкупниот надоместок за топлинска енергија. Во него влегуваат и одржувањето, платите и инвестициите. Тоа покажува зошто начинот на признавање на трошокот за гас е важен, но не значи дека оваа најава автоматски ги менува сметките.
Ристов посочи и дека долгорочните договори и складирањето можат да ги ублажат шоковите. Според него, Македонија нема сопствени складишни капацитети за гас, а нивната изградба би била скапа инвестиција.
