ЕУ ги заостри правилата за амбалажата, „вечните хемикалии“ се ограничуваат во пакувањата за храна

Во Европската Унија од 12 август почна примената на новата регулатива за амбалажа и отпад од амбалажа, со која се воведуваат построги правила за составот, рециклирањето и повторната употреба на пакувањата. Една од најважните промени е ограничувањето на таканаречените „вечни хемикалии“ – PFAS – во амбалажата што доаѓа во контакт со храна.

Од 12 август 2026 година на пазарот во ЕУ не смее да се пласира амбалажа за храна што содржи PFAS над строго утврдените гранични вредности. Овие супстанции се користат, меѓу другото, за да ја направат хартијата и картонот отпорни на масти и влага, па може да се најдат во кутии за брза храна, пакувања за храна за носење и хартија за печење.

PFAS се група исклучително устойчиви хемикалии кои многу бавно се разградуваат и може да се наталожуваат во животната средина и во човечкиот организам. Токму поради нивната долготрајност често се нарекуваат „вечни хемикалии“.

Европската комисија појаснува дека за амбалажата произведена пред 12 август, но која дотогаш не била ставена на пазарот, нема посебен преоден рок – и таа мора да ги исполнува новите ограничувања доколку се пласира по овој датум. Пакувањата што веќе биле ставени на пазарот пред 12 август не мора да се повлекуваат.

Новата регулатива, сепак, е многу поширока од ограничувањето на PFAS. Таа треба постепено да го намали количеството непотребна амбалажа, да ја зголеми повторната употреба и уделот на рециклирани материјали и да обезбеди сите пакувања на пазарот во ЕУ до 2030 година да можат економски одржливо да се рециклираат.

Правилата предвидуваат и ограничувања за одредени видови пластика за еднократна употреба, поголема употреба на системи за враќање и повторно полнење и појасно означување на пакувањата за граѓаните полесно да знаат каде и како се рециклираат. За храната и пијалаците за носење, бизнисите постепено ќе мора да овозможуваат и опции за користење сопствени садови без дополнителен трошок.

Според Европската комисија, во 2022 година во ЕУ биле создадени просечно 186,5 килограми отпад од амбалажа по жител, а околу 40 проценти од пластиката што се користи во Унијата завршува токму во пакувања.