Skip to content
Хрватска и Црна Гора денеска, 9 октомври, во Загреб ги започнуваат преговорите за едно од најчувствителните отворени прашања меѓу двете земји, сопственоста на школскиот брод „Јадран“ и наследувањето на воениот имот од поранешна Југославија. Разговорите се одржуваат во период кога Црна Гора настојува да ги забрза преговорите за членство во Европската Унија, а нерешените билатерални спорови со Хрватска стануваат сè поважни за нејзиниот европски пат.
На првиот состанок на заедничките комисии, црногорската делегација ја предводи министерот за одбрана Драган Краповиќ, додека хрватската страна ја претставува министерот за надворешни и европски работи Гордан Грлиќ Радман.
Во центарот на спорот е школскиот брод „Јадран“, кој се наоѓа во Црна Гора. Хрватска бара негово враќање, повикувајќи се на правни аргументи поврзани со наследувањето на воениот имот, додека Подгорица смета дека бродот е дел од нејзината поморска и воена традиција. Црногорскиот министер Краповиќ порача дека во разговорите влегува со добра волја, но дека позицијата на неговата влада за сопственоста на бродот останува непроменета.
Прашањето дополнително се усложни откако хрватскиот министер Грлиќ Радман изјави дека, покрај „Јадран“, постои и друго прашање за воен имот чија вредност, според хрватските проценки, надминува 2,7 милијарди долари. Тој појасни дека станува збор за имот опфатен со договорот за сукцесија на поранешна Југославија, а не за ново барање што Хрватска го поставува пред Црна Гора.
Хрватската страна ги отфрла оценките дека ги користи билатералните спорови за блокирање на црногорското членство во ЕУ. Според Грлиќ Радман, решавањето на овие прашања е поврзано со владеењето на правото и добрососедските односи, кои се дел од европските вредности.
Но, токму тука се отвора политичкиот проблем за Подгорица. Иако денешниот состанок е посветен првенствено на бродот „Јадран“ и воениот имот, меѓу двете земји остануваат нерешени и прашањата за морската граница, обесштетувањето на поранешните затвореници во логорот Морињ, исчезнатите лица од војните во деведесеттите години, воените злосторства и одредени имотно-правни спорови.
За разграничувањето на море е предвиден посебен преговарачки формат, што значи дека денешниот состанок не треба да се толкува како почеток на единствени преговори за решавање на сите спорови.
Црна Гора во изминатиот период повеќепати порача дека сака отворените прашања да ги решава преку дијалог и меѓусебно прифатливи договори. Воедно, црногорските власти оставаат можност за користење меѓународни правни механизми доколку за одредени прашања не може да се постигне билатерално решение.
Денешната средба затоа е важна не само поради иднината на бродот „Јадран“, туку и како показател дали Загреб и Подгорица можат да ги одвојат долгогодишните спорови од процесот на европска интеграција. За Црна Гора, која се стреми кон членство во ЕУ, односите со соседната Хрватска претставуваат дополнителен дипломатски предизвик што ќе бара компромиси, правни аргументи и политичка волја од двете страни.
