Skip to content
Приватна македонска компанија плаќа 130.000 долари месечно за лобирање во Вашингтон, а американската фирма што ја застапува промовира документ со политичката агенда на премиерот Христијан Мицкоски и можни државни договори вредни милијарди долари. Во паралелна лобистичка мрежа се појавуваат компании од Македонија, Србија и Унгарија, додека еден од американските контакти на македонската Влада, Ричард Гренел, се соочува со истрага во Белата куќа поради сомнежи за тргување со политичко влијание. Документите не докажуваат незаконска шема, но отвораат прашање што Владата досега не го расчистила – каде завршува државната дипломатија, а каде започнуваат приватните бизнис-интереси?
Најновите обвинувања ги изнесе СДСМ на 21 октомври, повикувајќи се на американски регистри за лобирање и истрагата за Гренел. Членот на Извршниот одбор на партијата Андреј Жерновски тврди дека контактите на Мицкоски во Вашингтон биле дел од поширока мрежа поврзана со Александар Вучиќ, Виктор Орбан и компании со деловни интереси во Македонија.
За разлика од партиските квалификации, дел од деловните односи се потврдени со официјални документи. Тие покажуваат кој ангажирал лобисти, кои износи се договорени и какви проекти биле промовирани во американските институции.
Но најважниот дел од приказната не е само кој плаќал за контакти во Вашингтон. Тоа е прашањето зошто приватна компанија финансирала промоција на проекти што во документите се претставени како државни приоритети и подразбираат идни набавки, инфраструктурни вложувања и финансиски обврски.
Приватна фирма плаќа, лобистите промовираат владина агенда
Најконкретната финансиска трага води до скопската компанија АТС Груп, сопственост на бизнисменот Шефшет Демировски, и американската лобистичка фирма „Меркјури паблик аферс“.
Во регистарот ФАРА на американското Министерство за правда, под регистрациски број 6170, е заведен договорот меѓу двете компании.
Анексот доставен на 23 декември 2025 година предвидува месечен надомест од 130.000 долари, со квартални уплати однапред од 390.000 долари.
Тоа претставува договорена годишна вредност од 1,56 милиони долари, без дополнителните трошоци. Договорот е продолжен до 31 јануари 2027 година, со можност потоа да продолжи на месечна основа.
Значително поважен е документот што „Меркјури“ го доставила до американските институции на 2 април 2026 година, под наслов „Стратешко партнерство САД – Северна Македонија“.
Во него директно се предлага пакет за соработка меѓу претседателот Доналд Трамп и премиерот Христијан Мицкоски.
Пакетот предвидува енергетски проекти проценети на 1,5 милијарди долари, дигитална и сајберинфраструктура во вредност од 700 милиони до една милијарда долари, како и одбранбена соработка, набавки и развој на полигонот Криволак.
Само енергетскиот и дигиталниот дел заедно опфаќаат предложени проекти со вредност од 2,2 до 2,5 милијарди долари.
Во документот се споменуваат гасното поврзување со Србија, хидроенергетскиот комплекс Чебрен – Галиште, набавки на американска ИТ-опрема и системи, како и повластен пристап за американски компании во одбранбениот сектор.
Посебно внимание привлекува предлогот Македонија да набави американски ИТ-производи и услуги во вредност од најмалку 500 до 700 милиони долари, преку меѓувладин договор.
Ова не се потврдени инвестиции или потрошени буџетски средства. Станува збор за предлози доставени во рамките на лобистичките активности. Но нивната содржина е недвосмислено поврзана со државни политики, а не само со комерцијалните интереси на производител на муниција.
На крајот од документот изречно стои дека материјалот е дистрибуиран од „Меркјури“ во име на АТС Груп.
Токму тука е суштинското прашање: кој ја овластил приватната компанија преку платени лобисти да промовира пакет претставен како иницијатива на македонската држава?
За такво овластување, како и за евентуална координација меѓу Владата, АТС Груп и американските лобисти, потребно е јавно објавување на релевантната документација.
Иста лобистичка куќа за македонски, српски и унгарски компании
Втората важна трага води кон американската компанија „Валкур“.
Според регистрите за лобирање во САД, меѓу нејзините клиенти се АТС Груп, унгарската 4iG и српски „Телеком Србија“.
Регистрираните извештаи за периодот 2025-2026 покажуваат приближно 1,02 милиони долари пријавени лобистички надоместоци поврзани со АТС Груп, 600.000 долари за 4iG и 850.000 долари пријавени за „Телеком Србија“ во вториот квартал од 2026 година.
Овие износи се однесуваат на различни договори и извештајни периоди. Не претставуваат доказ за заедничка исплата или единствена политичка операција.
Но потврдуваат дека трите компании користеле услуги на ист американски лобистички посредник.
Покрај комерцијалните клиенти, „Валкур“ работела и за Република Србија.
Истражување на Н1, засновано врз американските документи, покажува дека српските власти биле фактурирани за повеќе од 790.000 долари во периодот од март до септември 2026 година.
Во извештаите се наведуваат контакти со американски функционери, членови на Конгресот и медиуми, поврзани со претставувањето на Србија и нејзиниот политички врв.
Според претходните пријави, претставници на „Валкур“ контактирале и со Ричард Гренел во периодот меѓу септември 2025 и март 2026 година.
Тоа ја потврдува лобистичката врска меѓу српските интереси и Гренел. Не докажува, меѓутоа, дека тој ја организирал надворешната политика на Македонија, ниту дека Мицкоски дејствувал по инструкции на Вучиќ.
Разликата е важна бидејќи истата лобистичка куќа може законски да застапува повеќе клиенти. Потенцијален конфликт на интереси би постоел ако тие ангажмани се користеле за недозволено влијание врз јавни одлуки или за прикриено застапување на интересите на еден клиент преку друг.
За тоа засега нема јавно потврден доказ.
Од Вашингтон до македонскиот телекомуникациски и одбранбен пазар
Деловните врски меѓу АТС Груп и 4iG не се ограничени само на американските лобисти.
На 2 февруари 2026 година, унгарската 4iG официјално објави дека нејзината компанија за вселенски и одбранбени технологии потпишала меморандум за соработка со АТС Груп.
Документот предвидува можности за заеднички вложувања во одбранбената индустрија, производството на муниција, балистички материјали и сродни технологии.
Станува збор за необврзувачки меморандум, кој не докажува дека веќе се реализирани инвестиции или договорени јавни набавки.
Истовремено, 4iG веќе има непосреден деловен интерес во Македонија.
На 12 јануари 2026 година Агенцијата за електронски комуникации ја избра „Оне Македонија“, компанија од групацијата 4iG, за трет мобилен оператор.
За радиофреквенциските дозволи беше предвиден еднократен надомест од околу осум милиони евра, а Владата најави инвестиција од 100 милиони евра во развојот на операторот.
Мицкоски јавно ја промовираше оваа инвестиција по средбата со раководството на компанијата во Давос.
Влезот на трет мобилен оператор може да ја зголеми конкуренцијата и да им донесе придобивки на корисниците. Самата лиценца, издадена по регулаторна постапка, не претставува доказ за незаконско фаворизирање.
Но соработката на 4iG со АТС Груп, нивниот заеднички лобистички посредник и контактите на унгарската компанија со македонската Влада создаваат основа да се испита дали сите постапки биле независни и транспарентни.
Дополнителен контекст дава и Унгарија, каде што тамошното тело за заштита на конкуренцијата во 2025 година условно одобри едно преземање на 4iG, со задолжителни мерки против можни поскапувања и нарушување на конкуренцијата во десетици општини.
Ова не е доказ за неправилности во Македонија, но покажува дека концентрацијата на пазарна моќ на групацијата веќе била предмет на регулаторна контрола.
За СДСМ, овие деловни поврзувања претставуваат дел од поширока политичко-економска мрежа околу Мицкоски, Вучиќ и Орбан. За потврда на таквата теза, сепак, потребни се докази за координирани одлуки, финансиски трансфери или договорени противуслуги.
Гренел под истрага, контактите со Мицкоски под политичко прашање
Најновиот повод за отворање на целата приказна е истрагата во Белата куќа поврзана со Ричард Гренел, близок соработник на Доналд Трамп и поранешен раководител на Центарот „Кенеди“.
Американскиот медиум „Аксиос“ на 19 октомври објави дека правната служба на Белата куќа испитува обвинувања за наводно нудење пристап до Трамп и високи американски функционери во замена за голема донација.
Во центарот на случајот е турскиот бизнисмен Турхан Милдон, кој тврди дека трансфер од 17,6 милиони долари требало да опфати и донација од приближно 5,6 милиони долари за Центарот „Кенеди“.
Според „Аксиос“, парите биле префрлени на американска компанија поврзана со одбранбени технологии, но останува нејасно каква била вистинската структура на трансакцијата, особено бидејќи средствата, според американски функционер, потекнувале од Министерството за финансии на Демократска Република Конго.
Гренел категорично ги отфрли обвинувањата, негирајќи дека побарал или примил пари наменети за Центарот „Кенеди“.
Постапката во Белата куќа засега е проверка на сериозни обвинувања, а не судски утврдена проневера или корупција.
Сепак, случајот добива политичко значење и за Македонија поради јавните контакти на Мицкоски и министерот за надворешни работи Тимчо Муцунски со Гренел.
Една од потврдените средби беше одржана на Минхенската безбедносна конференција во февруари 2026 година. Мицкоски тогаш ја претстави како разговор за зајакнување на стратешкото партнерство со САД.
Самото одржување средби со Гренел не подразбира неправилност. Ниту американската истрага претставува доказ дека при неговите контакти со македонските функционери имало финансиски злоупотреби.
Но истрагата дополнително ја засилува потребата Владата јавно да соопшти кои теми биле разговарани, дали во организирањето на средбите учествувале платени посредници и дали биле преземени конкретни обврски во име на Македонија.
Слични сомнежи и во Белград, но без докажана заедничка шема
Мрежата на политички контакти и приватни инвестиции има уште една чувствителна регионална димензија.
„Гардијан“ на 15 октомври објави истражување за улогата на Александар Вучиќ во проектот за изградба на комплекс со брендот на Трамп на локацијата на поранешниот Генералштаб во Белград.
Истражувањето открива дека српските власти обезбедиле договор за бесплатно користење на локацијата во период од 99 години за компанијата поврзана со Џаред Кушнер.
Случајот доведе до обвиненија против високи српски функционери поради сомнежи за злоупотреба на службената положба при отстранувањето на статусот на заштитено културно наследство.
Вучиќ не е обвинет, а Кушнер и неговите претставници негираат дека проектот бил дел од политички договор за противуслуги.
Овој случај не е доказ за поврзаност со македонските лобистички активности. Тој, сепак, покажува зошто во регионот се отвора сериозна јавна дебата за границата меѓу дипломатијата, пристапот до американските политички центри и приватните инвестициски интереси.
Кој навистина ја плаќа сметката?
Најважно е да се разграничат три различни финансиски прашања.
Првото е финансирањето на лобистичките активности. Документите потврдуваат дека АТС Груп има договор со „Меркјури“ од 130.000 долари месечно и дека повеќе регионални компании користеле услуги на „Валкур“.
Второто е политичката корист. Материјалот на „Меркјури“ директно го промовира Мицкоски како партнер на Трамп во предложени меѓувладини проекти. Тоа покажува дека приватно финансирана лобистичка активност опфатила и државна политичка агенда.
Третото е конечниот трошок за граѓаните.
Во моментот нема потврден документ дека македонскиот буџет директно го плаќал договорот на АТС Груп со „Меркјури“, ниту дека Мицкоски лично примил финансиска корист од лобирањето.
Но предложените државни проекти би можеле, доколку бидат реализирани, да создадат големи буџетски обврски, јавни набавки и долгорочни инфраструктурни договори.
Токму во оваа точка приватното лобирање станува прашање од јавен интерес.
Доколку компанија со сопствени бизнис-интереси финансира промоција на владини проекти, државата мора да покаже дека одлуките за тие проекти се носат врз основа на јавниот интерес, а не според очекувањата на приватниот финансиер.
Тоа подразбира транспарентни тендери, јавно достапни договори, независна оценка на финансиските ризици и проверка на евентуалните конфликти на интереси.
На претходните обвинувања на СДСМ, ВМРО-ДПМНЕ одговори дека актуелната Влада нема врска со приватниот договор на АТС Груп и дека компанијата се развивала и имала контакти со претходната власт.
АТС Груп, пак, преку адвокат побара извинување и повлекување на дел од партиските тврдења, најавувајќи можност за тужба. СДСМ одби да ги повлече обвинувањата.
Оваа спротивставеност дополнително ја нагласува потребата спорните односи да се расчистат со документи, а не со меѓусебни партиски квалификации.
Одговорноста на Мицкоски е пред сè политичка и институционална: да објасни дали знаел дека приватна компанија во Вашингтон финансира промоција на меѓувладин пакет со неговото име, дали Владата учествувала во подготовката на документот и какви контакти биле остварени преку платените лобисти.
Исто толку важно е да се утврди дали компаниите опфатени со овие активности имале или очекувале конкретни придобивки од јавни одлуки во Македонија.
Американските регистри ја потврдуваат финансиската и лобистичката структура. Документите на компаниите потврдуваат деловни соработки. Американските и регионалните истраги отвораат дополнителни прашања за политичкото влијание.
Но за тврдењето дека постоела организирана шема за злоупотреба на јавни средства или за купување политичко влијание сè уште недостигаат докази што би ја поврзале целата структура во еден незаконски договор.
Она што веќе е јасно е дека Владата има обврска да објасни зошто приватно платените лобисти промовирале проекти претставени како државна иницијатива и кој би ги сносел финансиските обврски доколку тие бидат реализирани.
Прашањето за Мицкоски затоа не е само колку средби обезбедил во Вашингтон. Прашањето е кој ги финансирал, во чие име се разговарало и што Македонија би презела како обврска.
Бидејќи во дипломатијата средбите можат да бидат политички успех. Но договорите што произлегуваат од нив, доколку се финансираат со јавни средства, се обврска на граѓаните.
