Skip to content
Банкарскиот долг на граѓаните во Македонија достигна околу 4,83 милијарди евра, што пресметано по глава на жител изнесува приближно 2.650 евра. Кредитирањето продолжува да расте со двоцифрена стапка, а најголем дел од задолжувањето отпаѓа на потрошувачките и станбените кредити. Особено брзо расте долгот за купување недвижности.
Според податоците на Народната банка за јули 2026 година, вкупните банкарски кредити на домаќинствата достигнале 297 милијарди денари, што е за 12,2 отсто повеќе отколку во истиот период минатата година.
Рацин.мк направи пресметка на просечната задолженост врз основа на овој износ и официјалната проценка на Државниот завод за статистика, според која Македонија на крајот на 2025 година имала 1.819.074 жители.
Кога вкупните кредити ќе се поделат со бројот на жители, се добива просечна задолженост од околу 163.270 денари, односно 2.655 евра по жител. Што значи дека секое новородено бебе во државава во старт должи околу 2700 евра.
Ова не значи дека секој граѓанин навистина должи толку пари. Во просекот влегуваат и децата, пензионерите и лицата што немаат кредити. Кај граѓаните што се реални кредитокорисници задолженоста може да биде значително повисока.
Пресметката се однесува на банкарските кредити, без државниот долг, кредитите на компаниите и дополнителните обврски кон финансиските друштва. Последните месечни податоци укажуваат на продолжување на растот, но за точна пресметка со септемвриската состојба е потребен потврден апсолутен износ на кредитите.
Најмногу се должи за потрошувачка и станови
Најголем дел од задолжувањето отпаѓа на потрошувачките кредити, кои во јули достигнале 152,7 милијарди денари, односно околу 2,48 милијарди евра.
Станбените кредити изнесувале приближно 119 милијарди денари или 1,93 милијарди евра. Останатите 25,3 милијарди денари се распределени меѓу другите кредитни категории.
Тоа значи дека потрошувачките и станбените кредити заедно сочинуваат повеќе од 91 отсто од вкупната банкарска задолженост на домаќинствата.
Најголема динамика има кај станбеното кредитирање. Во јули станбените кредити биле зголемени за 16,6 отсто на годишно ниво, додека августовските податоци покажуваат раст од 16,2 отсто.
Но растот на станбените кредити не мора да значи дека пропорционално расте и бројот на купени станови. Зголемувањето на цените на недвижностите може да придонесе граѓаните да земаат поголеми кредити за купување ист или сличен станбен простор.
Граѓаните штедат повеќе отколку што должат
Податоците откриваат и друга страна на финансиската состојба. Иако задолжувањето расте, домаќинствата во банките имаат значително повеќе депозити отколку кредити.
Во јули депозитите на домаќинствата достигнале 462,4 милијарди денари, односно приближно 7,52 милијарди евра.
Тоа се околу 2,69 милијарди евра повеќе од нивниот банкарски кредитен долг.
Сепак, ова не значи дека секое семејство има доволно заштеди за да ги покрие своите обврски. Банкарската статистика не покажува кај колку граѓани се концентрирани депозитите, ниту колку кредитокорисници истовремено располагаат со значителни заштеди.
Затоа високата вкупна заштеда не ја исклучува можноста дел од домаќинствата да се соочуваат со финансиски тешкотии.
Кредитите растат побрзо од штедењето
Во август вкупното банкарско кредитирање на домаќинствата и компаниите пораснало за 13,6 отсто на годишно ниво, додека вкупните депозити се зголемиле за девет отсто.
Оваа разлика покажува дека кредитната активност се проширува побрзо од депозитната база, но сама по себе не е доказ дека граѓаните се презадолжени.
За проценка на вистинскиот ризик се важни висината на месечните рати во однос на приходите, каматните стапки, роковите за отплата и процентот на кредити што не се враќаат навреме.
Народната банка веќе најави заострување на дел од правилата за кредитирање од 1 декември 2026 година. Мерките се насочени кон ограничување на ризиците од прекумерно задолжување, со посебен третман за граѓаните што купуваат прво живеалиште.
Растот на кредитите, меѓутоа, не дава целосен одговор зошто граѓаните се задолжуваат. Дел од кредитите се користат за долгорочни инвестиции во сопствен дом, а дел за тековна потрошувачка и други лични потреби.
Она што го покажуваат податоците е дека банкарските обврски на македонските домаќинства продолжуваат да растат, со годишна динамика поголема од 12 отсто.
Просечните 2.650 евра по жител се статистички показател за големината на задолжувањето, но вистинската финансиска оптовареност на граѓаните зависи од тоа колку должат оние што имаат кредити и колкав дел од нивните месечни приходи оди за отплата.
