31 година од Дејтон: договорот што ја запре војната во БиХ

На 21 ноември се навршуваат 31 година од парафирањето на Дејтонскиот договор, со кој беше договорена рамката за завршување на војната во Босна и Херцеговина. По повеќегодишно крвопролевање, раселување и уништување, преговорите во американската сојузна држава Охајо донесоа мировно решение.

Датумот често се поврзува со потпишувањето на договорот, но постои важна разлика: текстот беше парафиран во Дејтон на 21 ноември, а официјално потпишан во Париз на 14 декември 1995 година.

Преговори во воена база

Разговорите се водеа во воздухопловната база „Рајт-Патерсон“, со силно американско посредување. Во нив учествуваа претседателите Алија Изетбеговиќ, Фрањо Туѓман и Слободан Милошевиќ.

Американската дипломатија, со Ричард Холбрук како еден од клучните посредници, настојуваше да го претвори прекинот на огнот во поширок и одржлив мировен договор. По потпишувањето, меѓународните сили ИФОР, предводени од НАТО, добија задача да го надгледуваат спроведувањето на воените одредби.

Дејтонскиот договор и државата

Договорот ја зачува Босна и Херцеговина во нејзините меѓународно признати граници и утврди два ентитета во рамките на државата: Федерацијата Босна и Херцеговина и Република Српска.

Во него е содржан и Уставот на БиХ, кој, меѓу другото, предвиде тричлено Претседателство. Затоа Дејтон има двојно историско значење: претставува мировен договор и основа за организацијата на државните институции.

Мирот како почеток

Завршувањето на војната отвори простор за обнова, враќање на раселените и повторно воспоставување на секојдневниот живот. Во оценките на Канцеларијата на високиот претставник, најважното наследство на договорот е токму зачувувањето на мирот.

Годишнината потсетува дека постигнувањето мировен договор е пресвртница, но неговото спроведување и помирувањето се многу подолг процес.

Рацин.мк ве прашува:

Кој најмногу придонесува говорот на омраза да стане нормална појава во Македонија?

Најчитано

Рацин.мк ве прашува:

Кој најмногу придонесува говорот на омраза да стане нормална појава во Македонија?