Елен, Горење и Вегета: трите бренда Југославија што го освоија светот

Југославија

Кога се развиваше потрошувачко општество во средината на социјалистичка Југославија, луѓето претпочитаа да купуваат производи што беа етикетирани како производи од Германија, Америка или Јапонија. Етикетата „Произведено во Југославија“ не предизвикуваше многу ентузијазам дури ни во земјата каде што се произведуваше стоката, а камоли на друго место. Сепак, имаше производи со таа етикета што се купуваа и на развиениот Запад – и ова е приказната за три такви успеси.

Скии за партизаните, а потоа за светот

Руди Финџгар (1920 – 1995) имал само 15 години кога првпат учествувал во натпревар во скијачки скокови, со скии што ги направил самиот. Неговата успешна спортска кариера беше прекината од војната – тој беше мобилизиран во Вермахтот, а потоа пребегнува кај партизаните, за кои почна да произведува скии.

Веднаш по завршувањето на војната, тој основа фабрика за скии во градот Бегуње, која во 1952 година беше наречена Елан. Додека иновацијата беше повеќе или помалку непознат концепт во повеќето југословенски фабрики, инженерите на Елан продолжија да го усовршуваат сопствениот производ.

Пресвртот се случи кога решија да ги претстават своите скии на светот, потпишувајќи договор со младиот и тогаш релативно непознат шведски скијач Ингемар Стенмарк.

Ингемар Стенмарк

Одлуката за спонзорирање на младиот талент мораше да биде одобрена и од работниот совет: „Им беше многу тешко да поверуваат дека давањето многу пари на овој млад скијач ќе резултира со зголемување на парите што ќе ги добиеме од продажбата на скии“, раскажа Винко Богатај, тогашниот директор на скијачкиот оддел на Елан.

Сепак, тие решија барем да испробаат практика што е толку вообичаена денес. Како што знаете сите вие ​​што ја следите историјата на скијањето, Ингемар Стенмарк стана скијачот со најмногу победи на Светскиот куп, а тој освои 68 од нив – заедно со две олимписки и три светски златни медали – на скии Елан.

Мојата генерација сигурно го памети Стенмарк на подиумот, гордо држејќи производ што ја носеше етикетата „Произведено во Југославија“. Славата на Елан ја носеа и словенечките скијачки гиганти од тоа време, како што се Јуре Франк, Бојан Крижај и Матеја Свет. Денес, тие го задржаа тој статус на индустриски гигант од мала земја.

Бојан Крижај

Социјалистички капиталисти

Дека Горење беше добро познат бренд на Западот ми стана јасно кога ги видов осветлените букви на оваа најпозната југословенска компанија за апарати за домаќинство на врвот на облакодер во предградието на Париз. Тие постигнаа успех на поинаков начин од нивните сонародници од Елан. Прво, во 1961 година, тие извезоа околу 200 шпорети во Западна Германија преку Некерман, голема компанија за нарачки по пошта.

Производот го демонстрираше својот квалитет на бараниот германски пазар, а во 1965 година започна извозот на поголеми количини шпорети. Во 1971 година, Горење основа своја трговска компанија во Минхен и во првата година од работењето, тие забележаа убав промет од 20 милиони германски марки.

Во следните години, филијали беа отворени и во Австрија, Франција, Данска и Италија. А во средината на Студената војна во 1978 година, Горење направи потег што беше без преседан за социјалистичка компанија: го купија германскиот производител на радио и телевизија Кертинг. Со таков типично капиталистички потег, Горење си обезбеди истакнато место во земја позната по своите врвни апарати за домаќинство.

Натписот „Произведено во Југославија“ сам по себе не им значеше ништо на Германците; згора на тоа, во умот на просечниот Ханс веројатно беше дури и маана. Сепак, производот се наметна со својот квалитет по разумна цена. Кога ќе прелистате низ новите германски каталози, често ќе откриете дека машините за перење, шпоретите и фрижидерите на Горење се означени со „sehr beliebt“ (многу популарни).

И така, компанијата за производство на земјоделска опрема основана во Велење во 1950 година се издигна и стана една од осумте најголеми европски компании што произведуваат апарати за домаќинство. И до оние светкави букви на париски облакодер.

Маркетинг кон клиентите

Кратко откако хемичарката Злата Бартл го измислила Вегета во 1959 година (и го добила прекарот „Тетка Вегета“), менаџментот на Подравка сфатил дека не е доволно само да се има производ и да се пласира во продавниците. Уште во 1962 година, во Загребскиот центар за домаќинство бил формиран тим за спроведување маркетиншки истражувања за навиките во исхраната и традиционалните јадења.

Набрзо почнале да организираат кулинарски демонстрации, како и да објавуваат брошури со рецепти и упатства за употреба на Вегета. На почетокот на 1970-тите, визуелниот идентитет на пакувањето бил дефиниран во задолжителната сина боја со препознатлив лик на готвач, а оригиналното име Вегета 40 било променето во едноставно Вегета, незаборавно и меѓународно.

Маркетинг агенцијата Ожеха, исто така, учествувала во процесот на создавање на она што сега се нарекува бренд. Вегета почнала да се извезува во 1967 година во Унгарија и Советскиот Сојуз, каде што брзо стекнала широка популарност. Останува еден незаборавен извештај од Будимпешта од 1979 година во кој една домаќинка се жали дека не може да ја најде Вегета во целиот град.

Во 1971 година, почна да се извезува во Австрија, Шведска, Германија и Чехословачка. Извозот постојано расте – на пример, во 1979 година за 50%, а потоа во 1980 година за дополнителни 40%. На германскиот пазар, Вегета првично се дистрибуираше преку продавници во сопственост на Турци и Југословени, а од 1981 година е континуирано присутна во практично сите германски продавници.

Подравка разви сериозен маркетинг, невообичаен во социјалистичките рамки, имаше свое креативно студио, оддел за дизајн, фото студио и соработка со маркетинг агенции.

Тие имаа и своја кратка, но незаборавна телевизиска емисија, Мали тајни на големите готвачи. Емисиите што ги водеа Оливер Млакар или Иво Сердар се паметат засекогаш, додека вкусните јадења, секогаш зачинети со Вегета, ги подготвуваше Стево Карапанџа, најголемата кулинарска ѕвезда на овие простори.

Рацин.мк ве прашува:

Кој најмногу придонесува говорот на омраза да стане нормална појава во Македонија?

Најчитано

Рацин.мк ве прашува:

Кој најмногу придонесува говорот на омраза да стане нормална појава во Македонија?