Skip to content
На пациентка во четириесеттите години прво ѝ го отстраниле целиот панкреас, а по шест месеци системска терапија ѝ трансплантирале црн дроб. Таа добро закрепнува, но ја очекуваат долгорочно лекување и редовни контроли.
Жена во четириесеттите години, со невроендокрин тумор на панкреасот и бројни метастази во црниот дроб, добила нова можност за лекување во Универзитетскиот клинички центар во Љубљана. Лекарите комбинирале отстранување на панкреасот, системска терапија и трансплантација на црн дроб. На 22 октомври го претставиле случајот како прв ваков комплексен третман во Словенија.
Зад веста за успешните операции стои долг процес на проценување и лекување. Клучно било каков тумор има пациентката, како се однесува болеста и дали очекуваната корист ја оправдува тежината на интервенциите.
Според СТА, пренесена од Н1 Словенија, лекарскиот конзилиум го разгледал случајот во април 2025 година, по што пациентката почнала хемотерапија.
На почетокот на 2026 година, хирурзите со роботски потпомогната операција го отстраниле целиот панкреас со туморот. Следувале шест месеци системска терапија, а потоа трансплантација на црн дроб. Во сложеното лекување учествувале повеќе од 50 стручни лица. Тимот се консултирал и со онколошкиот хирург Винченцо Мацаферо од Националниот институт за тумори во Милано
Пациентката добро закрепнала по интервенцијата. Лекарите, сепак, нагласиле дека нејзината медицинска грижа продолжува. Добро постоперативно закрепнување не е исто што и потврда дека болеста нема да се врати.
Особено важна е дијагнозата. Невроендокрините тумори потекнуваат од клетките на панкреасот што создаваат хормони. Според американскиот Национален институт за рак, тие сочинуваат приближно еден до два отсто од туморите на овој орган.
Тие се разликуваат од почестиот панкреасен дуктален аденокарцином, кој потекнува од други клетки и има различни начини на лекување и прогноза. Затоа случајот од Љубљана не значи дека истата постапка може да им помогне на сите пациенти со рак на панкреасот.
Ниту сите невроендокрини тумори се однесуваат еднакво. За изборот на терапија се важни степенот на туморот, брзината на растење, распространетоста и општата здравствена состојба на пациентот.
НОВА ШАНСА ШТО БАРА СТРОГ ИЗБОР И ДОЛГОРОЧНА ГРИЖА
При изборот на пациентката, словенечките лекари се повикале на Миланските критериуми за невроендокрини тумори. Нивната цел е да помогнат во препознавањето на пациентите што би можеле да имаат најголема корист од трансплантација.
Во истражувањата што ги применуваат овие критериуми се бараат добро диференциран тумор од степен Г1 или Г2, претходно отстранет примарен тумор, отсуство на преостаната болест надвор од црниот дроб и зафатеност на помалку од половина од неговиот волумен. Важна е и стабилноста на заболувањето најмалку шест месеци.
Ова се општи медицински критериуми. Јавните извештаи не ги содржат сите наоди на пациентката, па не овозможуваат независна проверка на секој поединечен услов.
Европското здружение за невроендокрини тумори, ЕНЕТС, во својот стручен став од 2026 година нагласува дека трансплантацијата може да донесе корист кај строго избрани пациенти. Истовремено, предупредува дека повторното појавување на болеста останува ризик. Одлуката бара процена на оперативните ризици, другите можности за лекување и долгорочните последици.
Животот по ваквите операции бара постојана грижа. По целосно отстранување на панкреасот, потребни се инсулин и панкреасни ензими за варење на храната, објаснува британската Национална здравствена служба. Тоа е општа последица од интервенцијата, а не објавен индивидуален терапевтски план за пациентката од Љубљана.
По трансплантацијата на црн дроб се потребни и лекови што го спречуваат отфрлањето на органот, како и редовни лекарски контроли.
Ваквиот третман зависи и од достапноста на донорски орган. Според „Словенија-трансплант“, во УКЦ Љубљана во 2025 година биле извршени 103 трансплантации на органи, од кои 22 на црн дроб. Случајот се потпира врз развиена мрежа за донирање, трансплантација и следење на пациентите.
Македонија исто така има искуство со трансплантации на црн дроб. Министерството за здравство во април 2025 година известило за петтата таква интервенција. Тоа, сепак, не потврдува дека во земјава е достапна конкретната комбинација на третмани применета во Љубљана.
За евентуално лекување во странство, Фондот за здравствено осигурување предвидува постапка со предлог од клинички конзилиум, медицинска документација, согласност од странска установа и оценување од надлежна комисија. Прифаќањето за трансплантација дополнително зависи од медицинските критериуми и правилата на центарот што ја изведува.
