Skip to content
Денес листите на најбогатите луѓе во светот се менуваат речиси секојдневно, заедно со цените на акциите на технолошките компании. Но пред повеќе од еден век богатството изгледало сосема поинаку – наместо технологија и вештачка интелигенција, на врвот биле нафтата, челикот, железницата, банкарството и фабриките.
Во 1918 година, само неколку месеци по основањето на магазинот, Б. К. Форбс решил да открие кои се најбогатите луѓе во Соединетите Американски Држави. За тоа ги анкетирал, како што тогаш било наведено, „најугледните банкари во земјата“ и составил листа од 30 луѓе со најголемо богатство.
На самиот врв бил Џон Д. Рокфелер.
Тој во тоа време располагал со проценето богатство од 1,2 милијарди долари – сума која, пресметана според денешната вредност на парите, би изнесувала околу 29 милијарди долари. Тоа го правело не само најбогат Американец, туку и првиот човек за кој Forbes проценил дека го минал прагот од една милијарда долари.
Целата оригинална листа, со богатството на секој од нејзините членови пресметано во денешни долари, ја објави Forbes.
Рокфелер можел на секој Американец да му даде по 10 долари
Размерите на богатството на Рокфелер најдобро ги покажува една пресметка што Б. К. Форбс ја направил уште во 1918 година.
Кога целото негово богатство хипотетички би можело да се претвори во готовина и рамномерно да се подели меѓу населението на САД, секој Американец во тоа време би добил по 10 долари. Денес тие 10 долари би имале куповна моќ од околу 240 долари.
Рокфелер го изградил богатството преку Standard Oil. Американските власти уште во 1911 година ја разбиле компанијата на 34 помали фирми поради антимонополските правила, но неговиот удел во нив продолжил да му носи огромно богатство.
Во текот на животот подарил повеќе од 500 милиони долари за добротворни цели. Според денешната вредност, тоа би било најмалку 11,5 милијарди долари. Неговите наследници денес заедно располагаат со богатство што Forbes го проценува на околу 12,5 милијарди долари, но ниту еден од нив поединечно не е милијардер.
Зад него биле кралевите на челикот
Второто место на листата му припаднало на Хенри Клеј Фрик.
Неговото богатство во 1918 година било проценето на 225 милиони долари, што денес би одговарало на околу 5,4 милијарди долари. Парите главно ги заработил во индустријата за кокс и челик и преку партнерството со Ендрју Карнеги.
Токму Карнеги бил трет на листата.
Иако до 1918 година веќе подарил огромен дел од богатството, сè уште поседувал околу 200 милиони долари – денешен еквивалент од приближно 4,8 милијарди.
Карнеги останал запаметен како еден од најголемите филантропи на своето време. Во текот на животот донирал околу 350 милиони долари, денешен еквивалент од најмалку 6,5 милијарди. Неговата филозофија била дека богат човек кој умира без да го подели богатството со општеството „умира обесчестен“.
Хенри Форд тогаш „вредел“ 100 милиони долари
На првата листа бил и Хенри Форд.
Неговото богатство во 1918 година било проценето на 100 милиони долари, што според денешната вредност би било околу 2,4 милијарди долари.
Ford Motor Company веќе го трансформирала автомобилот од производ резервиран за богатите во производ достапен за многу поширок круг Американци, а Форд бил толку познат што Б. К. Форбс во оригиналниот текст оценил дека нема ниту потреба повторно да ја раскажува неговата кариера.
Истите 100 милиони долари во тоа време ги имале и Вилијам Кисам Вандербилт, наследник на една од најголемите американски железнички династии, и Едвард Хенри Грин, син на легендарната инвеститорка Хети Грин.
Денес секое од тие богатства би вредело околу 2,4 милијарди долари.
На листата имало Astor, Morgan, Guggenheim…
Меѓу 30-те најбогати Американци бил и Винсент Астор, наследник на семејството што огромното богатство го изградило преку недвижности во Њујорк. Неговите тогашни 75 милиони долари би вределе околу 1,8 милијарди денес.
На листата бил и Даниел Гугенхајм, чие семејство заработило богатство од рударството и преработката на руда. Неговите 70 милиони долари од 1918 година денес би имале вредност од околу 1,7 милијарди.
Со исто проценето богатство бил и Џ. П. Морган Помладиот, наследникот на едно од најпознатите имиња во американското банкарство.
На листата се појавуваат и имиња чие наследство и денес е видливо низ компании, институции и универзитети.
Џејмс Б. Дјук, на пример, богатството го изградил во тутунската индустрија. Неговата фондација подоцна помогнала во создавањето на Универзитетот Дјук.
Џорџ Истмен бил човекот зад Kodak, компанијата која ја направила фотографијата достапна за милиони луѓе.
Пјер С. Дупон Втори потекнувал од семејство збогатено со производство на барут и експлозиви, а подоцна помогнал DuPont да се претвори во огромна хемиска компанија и бил претседател на General Motors. Секој од нив во 1918 година бил проценет на околу 50 милиони долари, или приближно 1,2 милијарди во денешни пари.
30 луѓе имале речиси колку две третини од парите во цела Америка
Но највпечатливата бројка од првата листа можеби не е богатството на Рокфелер.
Сите 30 луѓе заедно во 1918 година имале богатство од речиси 3,7 милијарди долари.
Во исто време, просечното американско домаќинство заработувало помалку од 2.000 долари годишно. А вкупната количина готовина во оптек во САД била помала од пет милијарди долари.
Б. К. Форбс тогаш забележал дека, кога богатството на овие 30 луѓе би можело целосно да се претвори во готовина, тие теоретски би можеле да апсорбираат повеќе од две третини од сите пари што циркулирале во земјата.
Денешните богаташи се во сосема друга лига
Сто и осум години подоцна, бројките изгледаат речиси неверојатно.
Триесетте најбогати Американци на листата за 2026 година заедно располагаат со околу 4,4 билиони долари. Кога ќе се земе предвид инфлацијата, тоа е околу 50 пати повеќе од богатството на 30-те најбогати луѓе од 1918 година.
И структурата на богатството целосно се променила.
Во 1918 година околу две третини од најбогатите Американци ги направиле своите пари преку производство, индустрија или експлоатација на природни ресурси – нафта, челик, рудници, железници и фабрики.
Денес приближно половина од членовите на Forbes 400 богатството го стекнале во технологијата или финансиите, а вештачката интелигенција создава нова генерација милијардери. Повеќе од 70 проценти од денешните членови на листата, според Forbes, се водат како луѓе што самите го создале најголемиот дел од своето богатство.
Уште една разлика е впечатлива.
Во денешниот Forbes 400 веќе нема ниту еден претставник на семејствата Ford, Astor или Vanderbilt. Огромните богатства што некогаш ги направиле овие презимиња синоним за американската елита со текот на децениите се поделиле меѓу наследници, биле потрошени, донирани или исчезнале заедно со компаниите и индустриите од кои биле создадени.
А Рокфелер?
Неговите 1,2 милијарди долари од 1918 година денес би биле околу 29 милијарди.
Огромно богатство и според денешните стандарди – но доволно за уште една слика за тоа колку се поместила границата на екстремното богатство во изминатиот век.
