АИ веќе не е експеримент: секоја петта компанија во ЕУ ја користи во бизнисот

Вештачката интелигенција од технолошка новина станува редовна деловна алатка во Европската Унија. Во 2025 година, речиси секоја петта компанија во ЕУ користела најмалку една АИ технологија во своето работење, што покажува брз скок во однос на претходната година и јасен сигнал дека автоматизацијата, анализата на податоци и генеративните алатки веќе влегуваат во секојдневната економија.

Податоците покажуваат дека 19,95 проценти од европските претпријатија користеле АИ технологии во 2025 година, во споредба со околу 13,5 проценти во 2024 година. Но растот не е рамномерно распределен. Големите компании предничат убедливо: 55,03 проценти од нив користат АИ, додека кај средните претпријатија уделот е 30,36 проценти, а кај малите 17 проценти. Тоа ја открива новата дигитална поделба во европската економија — не меѓу оние што слушнале за АИ и оние што не слушнале, туку меѓу оние што имаат ресурси да ја воведат и оние што допрва се обидуваат да ја стигнат.

Најбрзо ја прифаќаат компаниите од секторот информации и комуникации, каде што повеќе од 62 проценти веќе користат АИ. Висок удел има и кај стручните, научните и техничките дејности, додека во традиционалните сектори примената е далеку послаба. Градежништвото е на дното, со нешто над 10 проценти, што покажува дека технолошката трансформација сè уште не навлегува со иста брзина во сите делови од економијата.

Компаниите најчесто ја користат вештачката интелигенција за анализа на пишан јазик, генерирање текст, слики, видео, звук и програмски код, како и за маркетинг, продажба, администрација и управување со деловни процеси. Напредните примени, како автономни системи, роботи и возила, остануваат поретки и се концентрирани главно кај големи компании што можат да инвестираат во посложена инфраструктура.

Разликите се видливи и меѓу државите. Најголема примена има во Данска, Финска, Шведска и Белгија, додека најниски удели се бележат во Романија, Полска, Бугарија, Грција и Кипар. Тоа значи дека АИ не е само технолошка тема, туку и прашање на економска конкурентност, образование, дигитална инфраструктура и државни политики.

За Македонија, овие бројки се предупредување. Додека европските компании сè побрзо ја вградуваат АИ во продажба, производство, администрација и комуникација со клиенти, домашните фирми ризикуваат да влезат во нова трка со задоцнување. Малите и средни претпријатија, кои се столбот на економијата, ќе мора да добијат практична поддршка, обуки и пристап до дигитални алатки, бидејќи разликата повеќе нема да се мери само во број на вработени или капитал, туку и во способност да се користи технологија што штеди време, намалува трошоци и отвора нови пазари.

Вештачката интелигенција веќе не е прашање на иднината, туку на деловната сегашност. Компаниите што денес ја користат за анализа, автоматизација, маркетинг и организација на работа создаваат предност што утре ќе биде тешко да се стигне. За економиите што доцнат, предизвикот не е дали АИ ќе дојде, туку дали ќе биде воведена навреме, паметно и достапно и за малите бизниси, а не само за најголемите играчи.