Skip to content
Плаќање сметки без посета на банка, префрлање пари преку мобилна апликација, увид во повеќе сметки на едно место и значително поевтини трансакции кон странство. Финтек револуцијата, која веќе го промени начинот на кој Европејците ги користат финансиските услуги, постепено станува реалност и во Македонија.
Новата анализа на специјализираниот медиум „Финтек тајмс“ оценува дека Македонија има услови за забрзан развој на дигиталните финансии, поттикнат од економскиот раст, дигитализацијата, структурните реформи и усогласувањето со европските правила. Домашниот финтек-сектор сè уште е мал, но новите платежни услуги, дигиталните платформи и соработката меѓу банките и технолошките компании веќе го менуваат пазарот.
Тоа не значи дека банките ќе исчезнат. Напротив, тие и натаму ќе ги чуваат депозитите, ќе одобруваат кредити и ќе управуваат со најголемиот дел од финансискиот систем. Но, повеќе нема да бидат единственото место преку кое граѓаните ќе можат да плаќаат, да ги следат своите сметки или да користат други финансиски услуги.
Клучната промена доаѓа со отвореното банкарство, познато како Open Banking. Со изречна согласност од клиентот, лиценцирана финтек-компанија ќе може безбедно да пристапи до одредени податоци од неговата банкарска сметка или да иницира плаќање. Парите и натаму ќе останат во банката, но услугата може да се користи преку друга апликација.
На пример, граѓанин што има сметки во две различни банки би можел преку една апликација да ја следи состојбата на двете сметки, да ги анализира трошоците и да плаќа обврски. Малите компании би можеле полесно да ги поврзуваат плаќањата со сметководствените системи, а трговците да добијат алтернатива на класичното плаќање со картичка.
Токму оваа конкуренција може да изврши притисок врз банките да ги намалат провизиите и да понудат подобри мобилни апликации. Намалувањето, сепак, нема да се случи автоматски кај секоја услуга. Ќе зависи од бројот на лиценцирани даватели, интересот на граѓаните и од тоа дали новите компании навистина ќе понудат поевтини и поедноставни решенија.
Дека пониските трошоци се можни веќе покажува приклучувањето кон Единствената зона за плаќања во евра. Македонија оперативно го применува системот СЕПА од 7 октомври 2025 година, по што електронските трансфери во евра кон европските земји станаа значително поевтини. Просечната цена за електронски трансфер од 500 евра беше намалена од околу 26 на околу 4,2 евра, а дел од банките денес наплаќаат само едно евро за електронска СЕПА трансакција до 500 евра.
Светската банка оценува дека македонскиот финансиски систем сè уште е силно зависен од банките и недоволно отворен кон нови извори на финансирање. Според нејзините анализи, поголемата конкуренција, модернизацијата на платежните системи и развојот на финтек-компаниите можат да ги намалат трошоците за граѓаните и компаниите.
Банкарските шалтери затоа нема да исчезнат преку ноќ. Тие и натаму ќе им бидат потребни на повозрасните граѓани, на клиентите што користат готовина и при посложени услуги, како кредити или станбено финансирање. Но, нивната секојдневна улога веројатно ќе се намалува, додека рутинските трансакции сè повеќе ќе се префрлаат на телефоните.
Најголемата промена за граѓаните нема да биде живот без банки, туку живот со повеќе избор. Банката ќе остане важна, но повеќе нема сама да ги определува правилата на дигиталното финансиско искуство.
