Мундијалот 2026 почнува, ова е сѐ што треба да знаете!

Светското првенство во фудбал 2026 почнува на 11 јуни во Мексико Сити и ќе биде најголемиот Мундијал во историјата на FIFA. Првпат турнирот ќе се игра во три држави – САД, Мексико и Канада, првпат ќе настапат 48 репрезентации, а наместо досегашните 64 натпревари, ќе се одиграат вкупно 104 меча. Турнирот ќе трае до 19 јули, кога финалето ќе се игра на „Њујорк Њу Џерси стадиум“, односно Метлајф стадионот во Ист Радерфорд.

Ова издание носи целосно нов формат. Репрезентациите се поделени во 12 групи со по четири селекции. Во нокаут-фазата ќе поминат двете најдобри репрезентации од секоја група, како и осумте најдобри третопласирани селекции. Со тоа, по групната фаза ќе следува нова рунда – шеснаесетфинале, односно нокаут-фаза со 32 екипи.

Домаќините се распределени низ целиот северноамерикански континент. Во САД ќе се игра во 11 градови: Лос Анџелес, Мајами, Атланта, Сиетл, Хјустон, Филаделфија, Канзас Сити, Бостон, Далас, Сан Франциско Беј Ерија и Њујорк/Њу Џерси. Мексико ќе биде домаќин во Гвадалахара, Мексико Сити и Монтереј, а Канада во Торонто и Ванкувер. За Мексико ова е трето домаќинство на Светско првенство, по 1970 и 1986 година, додека Канада првпат ќе биде домаќин на машки Мундијал.

Првиот натпревар ќе го одиграат Мексико и Јужна Африка на 11 јуни во Мексико Сити. Истиот ден ќе играат и Јужна Кореја и Чешка во Гвадалахара. Канада ќе го отвори својот настап на 12 јуни против Босна и Херцеговина во Торонто, додека САД истиот ден ќе играат против Парагвај во Лос Анџелес.

Групната фаза ќе трае од 11 до 27 јуни. Нокаут-фазата почнува на 28 јуни со шеснаесетфиналето, осминафиналето ќе се игра од 4 до 7 јули, четвртфиналето од 9 до 11 јули, полуфиналињата на 14 и 15 јули, натпреварот за трето место на 18 јули, а финалето на 19 јули.

Новиот формат значи и повеќе шанси за репрезентации што досега ретко или никогаш не стигнувале до Мундијалот. На турнирот дебитираат Зеленортските Острови, Курасао, Јордан и Узбекистан. Катар првпат ќе игра на Светско првенство преку квалификации, откако во 2022 година настапи како домаќин. На големата сцена се враќаат и селекции со долги паузи, меѓу кои Норвешка, Шкотска, Австрија, Турција, Чешка и Ирак.

Мундијалот 2026 ќе донесе и нови правила. Судиите ќе имаат поголема улога во спречување на одолговлекувањето: ќе може да започнат видливо броење од пет секунди при бавни аути и гол-аут, играчите што излегуваат при замена ќе мора побрзо да го напуштат теренот, а фудбалерите што добиле медицински третман на терен ќе мора да останат надвор најмалку една минута, со одредени исклучоци. VAR ќе има проширена улога кај очигледни грешки поврзани со втор жолт картон што води кон црвен, погрешен идентитет и одредени одлуки за корнер, ако проверката не создава одложување на играта.

Посебна новина е и ресетирањето на жолтите картони по групната фаза. Поради поголемиот број натпревари и подолгиот турнир, FIFA воведува дополнителна „амнестија“ за жолти картони, за играчите да не влегуваат во нокаут-фазата со товар што може прерано да ги исфрли од важни натпревари.

Но најголемиот Мундијал досега носи и најголеми логистички и комерцијални предизвици. Турнирот ќе се игра на огромни растојанија, од Мексико до Канада и од источниот до западниот брег на САД. Тоа значи скапи патувања, долги летови, притисок врз навивачите, големи безбедносни операции и сериозен товар за градовите домаќини. CNN во својот водич за турнирот го поставува Мундијалот како настан со историски први моменти: најмногу репрезентации, најмногу натпревари и најголема географска распространетост на едно Светско првенство.

Веќе се отворија и критики за цените на билетите. Britannica наведува дека цените на официјалната продажна платформа во април 2026 година се движеле од околу 60 до 10.990 долари, во зависност од натпреварот, категоријата, датумот и динамичниот модел на цени на FIFA. Тоа го прави Мундијалот не само спортски спектакл, туку и еден од најскапите навивачки настани во историјата.

Финансискиот интерес е огромен. Според Barron’s, FIFA очекува турнирот да донесе околу 13 милијарди долари приходи, поттикнати од проширениот формат, телевизиските права, билетите, спонзорствата и американскиот пазар. Но токму таа комерцијална димензија отвора дилема дали Светското првенство се шири поради спортска инклузивност или поради максимизирање на профитот.

Покрај парите, сериозен предизвик ќе биде и времето. Дел од градовите домаќини, како Далас, Хјустон, Мајами, Канзас Сити, Њујорк/Њу Џерси и Монтереј, се познати по високи летни температури и влажност. По искуствата од Клупското светско првенство во САД, FIFA најави задолжителни триминутни паузи за хидратација во секое полувреме на секој натпревар.

Ова Светско првенство затоа ќе биде повеќе од фудбалски турнир. Тоа ќе биде тест за новиот модел на FIFA: поголем, подолг, поскап и комерцијално најамбициозен Мундијал досега. Ќе понуди повеќе земји, повеќе натпревари и повеќе приказни, но и повеќе замор, повеќе патувања, повисоки трошоци и поголем притисок врз играчите, навивачите и градовите домаќини.

На теренот, фудбалот ќе ја бара својата класична магија – фаворити, изненадувања, дебитанти, големи ѕвезди и репрезентации што ќе се обидат да напишат историја. Надвор од теренот, Мундијалот 2026 ќе покаже дали најпопуларната игра во светот може да остане спортска приказна во формат што сè повеќе личи на глобална индустрија.