Владата не попушта, екологистите предупредуваат дека Македонија нема ресурси за дата центри

Македонија нема ресурси за дата центри, предупредуваат екологистите, додека Владата најавува дека нема да се откаже од плановите за привлекување вакви инвестиции и покрај критиките во јавноста. Премиерот Христијан Мицкоски ги оцени реакциите како „хистерија“ од мала група луѓе што, според него, го попречуваат развојот, додека Зелен хуман град тврди дека зад идејата за технолошка иднина стои сериозен ризик за струјата, водата, просторот и животната средина.

Мицкоски порача дека Владата нема да попушти пред критиките и дека дата центрите се дел од глобалните трендови поврзани со вештачката интелигенција и современата економија. Според него, целта е Македонија да привлече инвестиции, да создаде нова вредност и да отвори добро платени работни места.

Владината позиција е дека светот сè повеќе го темели економскиот раст врз вештачка интелигенција и податочни центри, а Македонија не смее да остане надвор од тој процес. Мицкоски најави дека Владата ќе поддржи секој проект што ќе ги исполни законските и техничките услови, со критериуми што, како што рече, ќе бидат споредливи со оние во САД, Франција и други развиени европски земји.

Но, екологистите предупредуваат дека дата центрите не се само „модерна инвестиција“, туку објекти што трошат огромни количини електрична енергија и вода. Зелен хуман град, асоцијација на 23 граѓански еколошки организации, реагираше на најавите за законски измени со кои би се олеснило привлекувањето на големи технолошки компании и порача дека дата центри во Македонија не смее да има.

Според ЗХГ, најновите дата центри можат да трошат струја колку десетици илјади домаќинства, а најголемите објекти што се градат денес можат да бараат и многу повеќе енергија. Екологистите тврдат дека во досегашната практика дополнителното оптоварување често не паѓа само врз инвеститорите, туку се прелева врз локалното население и енергетскиот систем.

Покрај струјата, клучен проблем е и водата. Дата центрите користат големи количини вода за ладење на серверите, а во земја што сè почесто се соочува со сушни периоди, високи температури и притисок врз водните ресурси, тоа прашање не може да се третира како техничка забелешка. За екологистите, токму водата е една од најслабите точки во владината најава.

ЗХГ дополнително предупредува дека ваквите објекти не носат масовни вработувања по завршувањето на изградбата. Според нив, по пуштањето во употреба, дата центрите вработуваат ограничен број луѓе, главно во обезбедување, техничко одржување и систем-администрација, додека најголемиот дел од заработката оди кај странските технолошки компании.

Затоа спорот не е само еколошки, туку и економски. Ако државата обезбедува законски измени, инфраструктура, земјиште, струја и вода, а јавниот бенефит е ограничен, тогаш прашањето е дали Македонија навистина добива развој или станува евтина база за туѓа технолошка индустрија.

Нарекувањето на критиките „хистерија“ ја затвора дебатата пред јавноста да ги добие клучните одговори. Ако дата центрите навистина се иднината, Владата треба да покаже колку струја ќе трошат, од каде ќе доаѓа таа енергија, колку вода ќе користат, каде ќе се градат, колку луѓе ќе вработат и каква заштита ќе има за граѓаните.

Без тие податоци, отпорот не може да се сведе на паника или политичка опструкција. Тој станува прашање на јавен интерес: дали Македонија има ресурси за ваква индустрија и кој ќе ја плати цената ако државата влезе во проект неподготвена.