Внимателно што јадете, АХВ ги предупредува граѓаните

Високите температури создаваат поволни услови за брзо размножување микроорганизми во храната, поради што Агенцијата за храна и ветеринарство ги повика граѓаните внимателно да избираат каде купуваат, како ги пренесуваат производите и на која температура ги чуваат. Ризикот е особено голем кај месото, млекото, јајцата, кремовите, готовите јадења и другите лесно расипливи производи.

Предупредувањето доаѓа во услови на нов топлотен бран и температури што во делови од Македонија се очекува да се приближат до 40 степени. Според АХВ, горештините не значат дека храната автоматски станува небезбедна, но секој прекин на ладниот синџир, неправилен транспорт или подолго оставање на собна температура значително го зголемува ризикот од труење.

Храната треба да се купува од проверени продавници и угостителски објекти во кои лесно расипливите производи се чуваат во исправни разладни уреди. АХВ советува да не се купуваат разладени или замрзнати производи што стојат надвор од фрижидер или замрзнувач, без оглед на тоа дали нивниот изглед на прв поглед делува нормално.

Не треба да се купува храна во нагмечена, напукната, протечена или надуена амбалажа. Таквите промени можат да укажуваат на оштетување на производот, нарушени услови на чување или процеси што ја доведуваат во прашање неговата безбедност. Пред купувањето треба да се проверат и рокот на употреба и упатството за чување наведено на декларацијата.

Разладените и замрзнатите намирници треба да се стават во количката на крајот од пазарењето и што побрзо да се пренесат до домашниот фрижидер. Месо, риба, млеко, млечни производи, јајца и готови јадења не треба да се оставаат во загреан автомобил додека граѓаните извршуваат други обврски, бидејќи температурата во затвореното возило може брзо да стане несоодветна за безбедно чување храна.

Разладената и лесно расиплива храна треба да се чува на температура пониска од пет степени. Светската здравствена организација препорачува зготвената и лесно расипливата храна да не останува на собна температура подолго од два часа, туку веднаш да се стави во фрижидер доколку нема да се консумира. Замрзнатата храна не треба да се одмрзнува на кујнската маса, туку во фрижидер или со друг безбеден метод.

Подготвената храна што се послужува топла треба да се одржува на температура повисока од 60 степени. Месото, живината, јајцата, рибата и морските плодови треба темелно да се зготват, а супите и чорбите да достигнат околу 70 степени. Веќе зготвената храна при повторно користење треба добро да се загрее, а не само кратко да се подмлачи.

Посебно внимание е потребно при чувањето на остатоците од ручекот. Храната треба да се излади без непотребно одложување, да се стави во чисти и затворени садови и да се чува во фрижидер. Суровото месо треба да биде одвоено од готовата храна и поставено така што неговите течности не можат да истечат врз производи што ќе се јадат без дополнително готвење.

Суровите и зготвените производи не треба да се обработуваат на иста работна површина без претходно темелно чистење. За сурово месо и за готова храна треба да се употребуваат различни ножеви, штици и садови или приборот целосно да се измие и дезинфицира меѓу двете постапки. Така се спречува вкрстена контаминација, при која микроорганизмите од суровата храна се пренесуваат врз веќе подготвеното јадење.

Овошјето, зеленчукот и салатите треба темелно да се измијат под млаз безбедна вода пред сечење, готвење или консумирање, дури и кога кората подоцна ќе биде отстранета. Рацете, работните површини, садовите и приборот треба да се мијат пред и по ракувањето со сурова и зготвена храна.

Институтот за јавно здравје предупредува дека најголемиот број заболувања пренесени преку храна се појавуваат во летните месеци. Една од најчестите причини е оставањето веќе подготвена храна на собна температура, со што се овозможува брзо размножување на инфективните микроорганизми и создавање токсини.

Особено ризични се јадењата приготвени со сурови или недоволно термички обработени јајца, месо и млеко, како и кремови, сладоледи, крем-сирења и салати што долго стојат надвор од фрижидер. ИЈЗ препорачува граѓаните да избегнуваат храна и вода од несигурни извори, особено кога нема видливи услови за ладење, хигиена и заштита од инсекти.

При купување брза храна треба да се провери дали мајонезот, крем-салатите, сосовите, преливите и другите чувствителни додатоци се чуваат во ладилник. АХВ препорачува да се избираат угостителски објекти што имаат добра хигиенска практика и соодветни услови за подготовка и чување на храната.

На излет, плажа или патување храната треба да се носи во разладна торба со ладни пакувања, особено доколку содржи месо, млечни производи, јајца или кремови. Садовите треба да бидат добро затворени, а храната да не се остава директно на сонце или во багажник на загреано возило.

Променетиот мирис, вкус, боја или структура се јасни причини храната да не се јаде. Но отсуството на видливи промени не е гаранција дека производот е безбеден, па доколку не е познато колку долго стоел надвор од фрижидер или дали бил правилно чуван, најбезбедно е да не се консумира.

Најчестите симптоми на труење со храна се дијареја, стомачна болка или грчеви, гадење, повраќање и покачена температура. Симптомите можат да започнат неколку часа, но и неколку дена по консумирањето на контаминираната храна, зависно од причинителот.

Лекарска помош е потребна при крвава дијареја, продолжена дијареја, често повраќање поради кое лицето не може да задржи течности, висока температура или знаци на дехидратација. Намалено мокрење, сува уста, силна жед и вртоглавица при станување можат да укажуваат дека организмот губи повеќе течности отколку што прима.

Најголем ризик од потешки последици имаат малите деца, повозрасните лица, бремените жени и луѓето со ослабен имунитет или хронични заболувања. Кај овие групи треба да се избегнува сурова и недоволно зготвена храна од животинско потекло и навреме да се побара лекарски совет при појава на симптоми.

Горештините претставуваат опасност и за домашните миленици и добитокот. Животните треба постојано да имаат свежа и чиста вода, ладовина и проветрено место, а прошетките, транспортот и потешките активности да се организираат во раните утрински или вечерните часови. Милениците не смеат да се оставаат во затворено возило, ниту за краток период.

Граѓаните што ќе забележат продажба на храна во несоодветни услови, производи со сомнителна амбалажа или други неправилности можат да поднесат претставка до Агенцијата за храна и ветеринарство преку бесплатната линија за потрошувачи 0800 3 2222.