Skip to content
Неколку илјади камиони од Босна и Херцеговина, вчера ги блокираа граничните премини за товар кон Хрватска, односно Европската Унија, како дел од регионалниот протест на транспортери од Босна и Херцеговина, Србија, Црна Гора и Северна Македонија, во кој, според претходните најави, учествуваат речиси 75.000 камиони од овие четири земји.
Протестот трае до исполнување на барањата
Имено, како што изјави за „Независне новине“ Игор Бебен, претседател на Здружението на патни транспортери на Република Српска, околу 5.000 камиони се собраа на сите гранични премини.
Причини за протестот
Како клучни причини за протестот беа наведени новиот систем EES за влез и излез од европските земји, ограничувањето на престојот на возачите во Шенген зоната и несоодветниот одговор на европските институции.
Протестите се одговор на правилото од 90/180 дена за професионалните возачи, за кое тврдат дека создава нееднаквост кон превозниците надвор од ЕУ и се заканува да ги дестабилизира синџирите на снабдување во регионот.
Организаторите предупредуваат дека прекинот на транспортот ќе загрози милион тони стока и директно ќе влијае на економијата на сите вклучени.
Возачите на камиони, кои го блокираа сообраќајот на товарни возила на граничниот премин Градишка, се согласуваат дека моменталната ситуација е неподнослива.
Протести до исполнување на барањата
Мирко Ивановиќ, координатор на протестот, изјави за „Независне новине“ дека ќе трае до исполнување на нивните барања. Тие инсистираат на подобар третман во земјите од Европската Унија и поголема вклученост на властите на БиХ во нивната заштита.
„Камионите пристигнуваат, а бројот на незадоволни возачи постојано се зголемува. Ќе биде вака до понатамошно известување. Не знаеме до кога, зависи од другите“, вели Ивановиќ.
ЕУ се однесува кон возачите како кон мигранти
„Европската Унија не ни дозволува да работиме. Во тие земји, ние сме третирани како кон мигранти, туристи, а не како кон возачи кои совесно и одговорно ја работат оваа тешка работа“, ни се пожали Драган Рапиќ.
Тој вели дека контролите во европските земји се драстично заострени во последниот месец.
„Проблемите се неподносливи. Не може вака. Ни ги земаат камионите, ги депортираат возачите, ги малтретираат. Не знам што да правам и како да продолжам, дали треба да одиме на работа во ЕУ или да ги регистрираме камионите таму, не ми е јасно“, вели Рапиќ.
Тој и неговите колеги собрани покрај границата во Градишка веруваат дека немаат поддршка од сопствената држава.
„Никој не нè штити ниту ги разбира нашите проблеми. Препуштени сме сами на себе, па како да се снаоѓаме индивидуално“, велат возачите.
Давор Кесиќ, вели дека тој и неговиот син се возачи со години.
„Во Германија, полицијата го приведе мојот син по проверка. Сослушувањето траеше шест часа, го соблекоа, го малтретираа. Тоа е неопишливо и неподносливо“, вели Кесиќ.
Саво Бркљач, возач и сопственик на неколку камиони, од Нова Топола истакнува дека во новите околности, возачите на камиони не се слободни граѓани и не вреди да се коментира за работата и патувањето.
„Јас, како и многу други, без оглед од каде се и за кого работат, дојдов на протестот од солидарност со моите колеги“, рече Бркљач.
Тие не го попречуваат патничкиот сообраќај
Возачите на камиони не се мешаат во патничкиот сообраќај, кој се одвива редовно и без прекини.
Порано беше објавено дека увозот и извозот на стока ќе се спречи со запирање на камиони на патиштата, на околу стотина метри од граничните премини.
Непречен премин ќе биде овозможен за патнички сообраќај, итни случаи, воен и медицински транспорт и транспорт на жив добиток.
Економско влијание на протестите
Горан Рачиќ, претседател на Стопанската комора на Република Српска, за „Независне новине“ изјави дека превозниците имаат голем предизвик во соработката со Европската Унија и дека надлежните органи треба активно да работат на решавање на овој проблем.
Тој истакнува дека протестот на возачите е предизвикан од сериозни проблеми што влијаат врз економијата.
„Нема потреба да се зборува за комбинациите на сè што се случува, блокадите што негативно влијаат врз нас. Се плашам дека некои партнери на нашите компании нема да нè гледаат со добри намери, бидејќи ќе мислат дека нашите партнери се несигурни поради проблеми во транспортот и неизвесноста во заштитата на правата на возачите“, рече Рачиќ.
Како што рече, Советот на министри, како и сите надлежни министерства, треба да го направат ова прашање приоритет, бидејќи ништо друго што го прават не е толку важно како проблемите со кои се соочуваат нашите возачи.
„Во овој момент, сигурно имаме пет сериозни компании кои преместија дел од своите капацитети во Словенија, па ова сигурно ќе претставува удар врз логистиката и способноста на нашите компании да ги користат логистичките капацитети на нашите компании“, рече Рачиќ.
Министерот за транспорт и врски, Един Форто, рече дека го разбира незадоволството и го поддржува протестот на транспортерите. На прашањето што очекуваат конкретните превозници слушнал од министерот и властите на БиХ. Форто рече дека превозниците не молат, туку бараат право на работа, тие бараат и апелираат до ЕУ и Брисел, до сите овие земји.
„Што можат да направат нашите претставници? Тие можат институционално да дејствуваат заедно со Европската комисија, со амбасадите на ЕУ во Босна и Херцеговина, со сите земји-членки. Можеме да постигнеме резултати само со заедничка работа“, рече Форто.
Протести по жалбата
Протестите се организираат по неколкумесечни апели за запирање на дискриминацијата на професионалните возачи преку примена на правилото дека тие можат да останат во зоната на ЕУ само 90 дена во период од половина година во разговорите со претставници на Европската комисија. Транспортните компании истакнуваат дека не се во можност да го почитуваат ова правило, дека во изминатата година 100 возачи биле запрени, казнети и насилно отстранети од ЕУ, и дека со примената на електронскиот систем за контрола на влез и излез од ЕУ, ситуацијата станува неподнослива. Односот помеѓу ЕУ и слабоста на домашните институции се заканува со нов бран на заминувања на возачи и колапс на домашната транспортна индустрија.
„Транспортерите на БиХ се борат за суверенитетот на економијата и крвотокот во економијата. Ова не е борба само на патните транспортери, туку заедничка борба на целиот економски систем. Патниот транспорт е основа на функционирањето на влезните и излезните синџири на снабдување на БиХ и регионот. Елиминацијата или сериозното ограничување на работата на домашните патни транспортери автоматски значи прекини во испораките, губење на договори, доцнење во производството, зголемување на цените и нестабилност на пазарот. Со губењето на домашните транспортери, ја губиме контролата врз сопствените синџири на снабдување. Ако денес дозволиме нашите сопствени синџири на снабдување да се распаднат, утре ќе плаќаме за поскап транспорт, ќе губиме пазари и ќе зависиме од другите“, рече Велибор Пеулиќ, главен координатор на Логистичкиот конзорциум на БиХ.