Skip to content
Собранието денеска на 94. седница треба да одлучува за предлогот Ненад Савески да биде избран за нов државен јавен обвинител, со што една кадровска одлука повторно се претвора во тест за тоа дали институциите навистина се обновуваат или само добиваат ново име на врвот. Савески е предложен од Владата на 10 март, а за да ја преземе функцијата му е потребна поддршка од најмалку 61 пратеник.
Савески доаѓа од Основниот кривичен суд Скопје, каде работи како судија во одделот за организиран криминал и корупција. Во неговата биографија се нотира и претходно искуство како јавен обвинител, работа во судството уште од почетокот на 2000-тите, како и ангажман во Академијата за судии и јавни обвинители и на стручни обуки од областа на кривичното право и човековите права.
Но денешната седница не е важна само поради тоа кој е Савески, туку и поради тоа во каква состојба го презема обвинителството. Неговата кандидатура доаѓа по оставката на Љупчо Коцевски и по постапка во која учествуваа петмина кандидати, додека Владата го претстави изборот како одлука водена од професионалност, интегритет и стручност. На хартија тоа звучи уредно, но во јавноста вистинското прашање не е дали новиот обвинител има биографија, туку дали ќе има автономија.
Токму тука се отвори и пошироката дебата. Ден пред гласањето, во јавноста повторно се актуализираше прашањето дали државниот јавен обвинител воопшто треба да се избира само со просто мнозинство, наместо со поширок политички консензус. Професорот Денис Прешова предупреди дека сегашниот модел остава простор ваквите функции да зависат од моменталната парламентарна математика, наместо од поширока доверба, што дополнително го храни сомнежот дека изборот на првиот обвинител е повеќе политички отколку системски чин.
Затоа денешното гласање во Собранието ќе биде повеќе од обична кадровска точка на дневен ред. Ако Савески ја добие функцијата, нема да биде мерен по тоа колку јазици зборува, колку обуки има или од кој суд доаѓа, туку по тоа дали ќе покаже независност во случаи што водат кон моќни политички и бизнис-структури. Обвинителството одамна има дефицит на доверба, а денешниот избор ќе вреди само ако отвори нов почеток, а не уште едно ново пакување на старата недоверба.