Skip to content
Предупредувањето што Фондот за здравствено осигурување денеска им го испрати на болниците не е обична административна препорака, туку сигнал дека глобалната криза со хелиумот веќе почнува да се прелева и врз здравствениот систем. Јавните здравствени установи што работат со магнетна резонанца се повикани итно да ги проверат резервите и навреме да набават дополнителни количини, за да не дојде до застој во дијагностиката ако европското снабдување почне да чкрипи.
Причината не е локална, туку геополитичка. Хелиумот, кој е неопходен за ладење на суперспроводливите магнети во МР-апаратите, влезе под силен притисок откако застојот во Катар го погоди светскиот синџир на снабдување. Ројтерс објави дека цените веќе скокнале, а спот-пазарот практично се стегнал откако катарското производство било нарушено. Бидејќи Катар обезбедува речиси една третина од глобалното производство на хелиум, секој подолг прекин веднаш се претвора во проблем и за болниците, и за индустријата, и за транспортот на овој гас, кој и онака е тешко складишлив.
Во здравството, последицата е многу поконкретна отколку во другите сектори. Без хелиум, апаратите за магнетна резонанца не можат нормално да функционираат, а тоа значи дека проблемот не се мери само со повисока цена, туку и со ризик од одложени прегледи, чекање и прекин на клучна дијагностика. Во земји каде кризата веќе се следи повнимателно, предупредувањата одат токму во таа насока: прво растат трошоците, а потоа доаѓа и ризикот од застои во услугите.
Затоа апелот на ФЗО треба да се чита како превентивен обид системот да не биде фатен неподготвен. Директорот на Фондот, според објавените информации, порачал дека болниците треба навреме да ја проценат состојбата и да реагираат додека хелиумот сè уште е достапен на пазарот. Тоа е порака дека државата барем овојпат се обидува да реагира пред кризата да се претвори во дефект на терен, а не откако првите пациенти ќе почнат да ги чувствуваат последиците.
Но ова предупредување отвора и пошироко прашање: колку е македонското здравство подготвено за шокови што доаѓаат од надвор. Војната, енергетската нестабилност и прекините во глобалните синџири веќе не удираат само по бензинските пумпи и сметките за струја. Сега стигнуваат и до апаратите без кои современата дијагностика тешко може да функционира. Хелиумот долго важеше за невидлив ресурс, но во кризни времиња токму таквите невидливи ресурси најлесно стануваат тесно грло за целиот систем.