Евровизија во сенка на Газа: „Слобода за Палестина“ во салата во Виена

Првата полуфинална вечер на Евровизија 2026 во Виена почна под засилена политичка и безбедносна сенка, откако на социјалните мрежи се прошири видео од арената „Винер Штадхале“ на кое се гледа како обезбедувањето соборува лице од публиката што извикувало „Слобода за Палестина“. Инцидентот се случил на почетокот на настапот на израелскиот претставник Ноам Бетан, кој годинава настапува во услови на засилени протести и повици за бојкот на натпреварот.

Настапот на Израел беше еден од најчувствителните моменти на вечерта. Дел од публиката реагирала со свирежи и извици, а во арената, според извештаи од повеќе медиуми, можеле да се слушнат и повици „Stop the genocide“. Организаторите го одржаа настапот без прекин, додека безбедносните служби интервенирале кон лицето што го прекинувало настанот.

Овогодинешната Евровизија се одржува во Виена во атмосфера на длабоки поделби околу учеството на Израел. Пет држави, меѓу кои Шпанија, Ирска, Исланд, Холандија и Словенија, го бојкотираат натпреварот како протест против израелското учество во услови на војната во Газа. Дел од јавните сервиси не испратија претставници, а Словенија најави и алтернативна програма со палестински филмови наместо пренос од натпреварот.

Европската радиодифузна унија остана на ставот дека Израел може да учествува, и покрај притисоците од активисти, дел од јавните сервиси и организации за човекови права. Amnesty International ја критикуваше одлуката, оценувајќи дека ЕБУ применува двојни стандарди во споредба со односот кон Русија, која беше исклучена од Евровизија по инвазијата врз Украина.

Инцидентот во „Винер Штадхале“ покажува дека Евровизија, иако формално е музички натпревар, повторно стана сцена на пошироки политички судири. Војната во Газа, односот кон Израел и прашањето дали културните и забавните настани можат да останат одвоени од геополитиката ја обележаа првата вечер уште пред да заврши натпреварувачкиот дел.

За организаторите, предизвикот оваа година не е само сценската продукција, туку и контролата на безбедносната и политичката динамика во салата и надвор од неа. Виена ја отвори Евровизија со песна, но и со сцена што брзо покажа дека натпреварот не може да ја избегне реалноста во која се одржува.