ЕУ бара крај на екскурзијата на Трамп во Албанија

Европскиот парламент побара Албанија веднаш да ги запре новите дозволи, градежните работи и инвестициските интервенции во заштитените подрачја, испраќајќи директна порака до владата на Еди Рама дека европската интеграција не може да се гради врз уништување на природното богатство.

Иако во конечниот текст не се споменува конкретен инвеститор, одлуката доаѓа во екот на големите протести против луксузниот туристички комплекс во Звернец, поврзан со Џаред Кушнер, зетот на американскиот претседател Доналд Трамп, и неговата сопруга Иванка Трамп.

Проектот треба да се реализира во близина на заштитеното подрачје Вјоса-Нарта, едно од највредните мочуришни живеалишта во регионот, познато по колониите фламинга, морските желки, птиците преселници и другите заштитени видови.

Со резолуцијата Европскиот парламент изрази сериозна загриженост поради последиците од законските измени со кои албанските власти овозможија големи туристички и инфраструктурни проекти да се реализираат во природни подрачја што претходно имаа повисок степен на заштита.

Од Албанија се бара веднаш да воведе мораториум на сите нови дозволи и градежни активности во заштитените зони, сè додека не биде спроведена целосна и независна проценка на еколошките и правните последици.

Европратениците бараат и укинување на измените од 2024 година во Законот за заштитени подрачја, со кои беше дозволена изградба на туристичка инфраструктура од големи размери и беа префрлени значајни надлежности на Националниот совет за територија.

Според Европскиот парламент, ваквите измени го ослабнале еколошкиот надзор и создале простор важните одлуки за природните ресурси да се носат по забрзани процедури и без доволна јавна контрола.

Пораката од Стразбур е особено чувствителна за владата на Еди Рама, која го претставува привлекувањето големи странски инвеститори како доказ дека Албанија станува нова луксузна туристичка дестинација на Јадранот и Јонското Море.

Но, европските институции предупредуваат дека економскиот развој не може да се води спротивно на стандардите што Албанија треба да ги усвои како земја кандидат за членство во ЕУ.

Со други зборови, големината на инвеститорот, неговите политички врски или блискоста со Белата куќа не можат да бидат замена за законите, еколошките проценки и правата на локалното население.

Во изминатите недели илјадници граѓани протестираа во Тирана, Валона и други градови, барајќи запирање на проектот во Звернец. Демонстрантите предупредуваат дека Албанија не смее да ги продава последните недопрени делови од своето крајбрежје за затворени туристички комплекси наменети за најбогатите.

Дополнителна тежина на случајот му даваат и споровите околу сопственоста на земјиштето. Дел од жителите тврдат дека парцелите биле продадени без нивна согласност и дека поседуваат документи со кои ги докажуваат своите права врз земјата.

Албанското Специјално обвинителство веќе спроведува истрага поврзана со договорите и продажбата на земјиштето на кое треба да се гради комплексот.

Премиерот Еди Рама го брани проектот и тврди дека развојот на Звернец ќе се одвива врз основа на европските стандарди и со проценка на влијанието врз животната средина. Тој уверува дека Вјоса-Нарта и фламингата ќе бидат заштитени.

Сепак, Европскиот парламент побара нешто многу поконкретно од политички уверувања – запирање на дозволите и градбите додека независно не се утврди што точно се случува на теренот и каква штета може да биде предизвикана.

Донесената резолуција нема сама по себе да го запре проектот, но создава силен политички притисок врз Тирана. Албанија ги отвори сите преговарачки кластери и има амбиција да ги заврши преговорите со ЕУ до крајот на 2027 година.

Доколку албанските власти продолжат со проектите во заштитените подрачја без целосна транспарентност и независна еколошка проценка, прашањето повеќе нема да биде само внатрешен спор меѓу граѓаните, инвеститорите и владата.

Тоа ќе стане директен проблем во пристапните преговори со Европската Унија.

Европската порака до Рама е јасна: Албанија може да привлекува милијардери, луксузни брендови и инвеститори поврзани со најмоќните политички семејства во светот, но не може да влезе во ЕУ со багери во заштитените мочуришта.

Екскурзијата на семејството Трамп во Албанија сега доби европска граница.