БИА со години прислушувала новинари и активистки во Србија: под надзор биле и редакции и кафулиња

БИА

Српската Безбедносно-информативна агенција (БИА) со години прислушувала и тајно следела новинари и активистки од Чачак и Горњи Милановац, покажуваат документи до кои дошол српскиот неделник „Радар“. Според објавените информации, надзорот не бил ограничен на телефонските разговори и електронската комуникација, туку опфаќал и простории на редакција и угостителски објекти во кои се движеле следените лица.

Под мерки на БИА биле Стојан Марковиќ, сопственик и главен уредник на порталот „Озон прес“, новинарот на истиот медиум и на телевизијата Нова, Небојша Јовановиќ, новинарката и основачка на Центарот за мониторинг и активизам Светлана Којановиќ, претседателката на еколошкото здружение „Сувоборска греда“, Љиљана Браловиќ, и претседателката на здружението „Млади Милановац“, Кристина Милошевиќ.

Според документите што ги анализирал „Радар“, наредбата за примена на тајните мерки ја потпишал на 14 декември 2022 година тогашниот претседател на Вишиот суд во Белград, Александар Степановиќ. Тогашниот директор на БИА, Александар Вулин, во барањето навел дека петтемина наводно преземале активности насочени против безбедноста на Србија и собирале разузнавачки податоци за САД и Велика Британија. „Радар“ наведува дека во документите не биле приложени докази за овие тврдења.

Надзорот ги опфатил и просториите и јавните места

Новинарот Небојша Јовановиќ изјавил за Н1 дека сомневања за следење постоеле и претходно, но дека сознанието дека државата официјално ги третирала како осомничени за шпионажа било особено вознемирувачко. Според него, биле следени мобилните телефони, електронската пошта и компјутерите, а постоел и налог за влез во простории во кои се движеле лицата под надзор.

Јовановиќ тврди дека мерките се прошириле и врз угостителски објекти во центарот на Чачак, вклучувајќи кафулиња и ресторани. На тој начин, според неговото сведоштво, надзорот можел да опфати и други граѓани кои ги посетувале истите места.

Стојан Марковиќ изјавил дека новинарите ја вршеле својата работа во јавен интерес, но дека биле третирани како непријатели на државата. Тој смета дека следењето било поврзано со нивната критичка позиција кон тогашната власт. Ова е негово толкување на мотивите за надзорот, а не судски утврден заклучок.

Според „Радар“, барањето за следење од декември 2022 година било продолжувано најмалку четири пати. Јовановиќ наведува дека немал сознание за документ со кој се потврдува прекинот на надзорот.

Случајот отвора прашања за приватноста и злоупотребата на службите

Објавените документи отвораат сериозни прашања за границите на овластувањата на безбедносните служби, контролата врз тајните мерки и заштитата на новинарите и граѓанските активисти од неоправдано следење.

Особено чувствително е прашањето дали мерките биле засновани врз конкретни безбедносни докази или биле користени против лица што ја критикувале власта. Во достапните извештаи се пренесуваат тврдењата на новинарите и активистките дека нивниот професионален и јавен ангажман бил причината за надзорот, додека образложението на БИА за наводни активности против безбедноста на државата, според „Радар“, не било поткрепено со приложени докази.

Случајот е дел од пошироката серија откритија за следење новинари и редакции во Србија. Н1 претходно известуваше и за документи според кои под надзор биле новинари на самиот неделник „Радар“, како и просториите на редакцијата.

Објавените информации засега се засноваат на документи до кои дошол „Радар“ и на сведоштвата на засегнатите лица. За целосно утврдување на законитоста на мерките, нивните мотиви и евентуалната одговорност на службениците, потребни се соодветни институционални проверки и правна постапка.

Рацин.мк ве прашува:

Кој најмногу придонесува говорот на омраза да стане нормална појава во Македонија?

Најчитано

Рацин.мк ве прашува:

Кој најмногу придонесува говорот на омраза да стане нормална појава во Македонија?