Skip to content
Никола Тесла, еден од најголемите умови во историјата на човештвото, е роден пред 170 години – на 10 јули 1856 година. Неговите идеи и пронајдоци го променија начинот на кој светот произведува и користи електрична енергија, а неговото име стана симбол на иновации, визионерска и научна креативност.
Тесла му подари на светот стотици патенти и откритија кои ги поставија темелите на модерната цивилизација. Дури и денес, повеќе од осум децении по неговата смрт, неговите пронајдоци претставуваат основа на бројни технологии без кои секојдневниот живот е незамислив.
Роден е во Смиљан, во Лика, која тогаш била дел од Австриската империја. Неговиот татко, Милутин Тесла, бил православен свештеник на Српската црква, образован и посветен на литературата и новинарството, додека неговата мајка, Георгина – Ѓука Тесла, по потекло од свештеничко семејство, била позната по својата исклучителна снаодливост и способност за изработка на разни предмети за домаќинството.
Никола Тесла бил четврто од пет деца во неговото семејство. Уште како дете, тој покажувал исклучителна имагинација, љубопитност и способност да замислува сложени механички и технички системи.
Се школувал во Госпиќ и Карловац, а потоа студирал на Политехничкото училиште во Грац. Иако формално не ги завршил студиите, неговото образование, широките интереси и постојаната желба за учење го обликувале во еден од најзначајните пронаоѓачи на сите времиња.
Извор: Викимедија Комонс Јавен домен
По работењето во Марибор, Будимпешта, Париз и Стразбур, Тесла отишол во Соединетите Држави во 1884 година, носејќи препораки да работи со Томас Алва Едисон. Тој верувал дека во компанијата на Едисон ќе најде простор да ги развие своите идеи, но нивните ставови за иднината на електричната енергија се разликувале.
Додека Едисон се залагал за систем на еднонасочна струја, Тесла го развил концептот на полифазен систем на наизменична струја, кој овозможил поефикасен пренос на електрична енергија на долги растојанија и станал основа на современите енергетски системи.
Ја основал компанијата „Tesla Arc & Light“ во Њујорк во 1885 година и наскоро поднел голем број патенти кои вклучувале ротирачко магнетно поле, индукциски мотор, генератори и трансформатори. Неговите пронајдоци претставувале пресвртница во развојот на електротехниката.
Тој доби голема поддршка од американскиот индустријалец Џорџ Вестингхаус, кој ги купи неговите патенти во областа на полифазните струи. Заедничката работа доведе до изградба на хидроелектрана кај Нијагарините водопади, која почна да произведува електрична енергија според системот на Тесла во 1896 година.
Иако неговите придонеси беа огромни, Тесла никогаш не собра богатство што би се совпаѓало со значењето на неговите пронајдоци. Во подоцнежните години од својот живот, тој се посвети на истражување на високи фреквенции, безжична комуникација, радио и други области што подоцна станаа основа на модерните технологии.
За време на престојот во Европа во 1892 година, Тесла го посети Белград, каде што беше пречекан со голема почит. Тој одржа говор пред професорите и учениците од Големата школа, а кралот Александар Обреновиќ му го додели Орденот на Свети Сава. Неговото пристигнување во Србија остана еден од важните моменти во односот помеѓу големиот научник и земјата од која потекнува.
Тесла почина на 7 јануари 1943 година во Њујорк, во хотелскиот апартман каде што ги помина последните години од својот живот. Остави наследство кое ги надмина границите на науката и времето.
Неговото наследство подоцна беше пренесено во Белград, а Музејот на Никола Тесла денес чува дел од неговиот личен и научен материјал. Во 2003 година, архивскиот материјал на Тесла беше вклучен во регистарот на УНЕСКО „Сеќавање на светот“, додека единицата за магнетна индукција – тесла – беше именувана по него во 1956 година, по повод стогодишнината од неговото раѓање.
Во спомен на големиот научник, Владата на Србија во 2010 година одлучи дека 10 јули ќе биде одбележан како Ден на науката во Србија.
Повеќе од еден и пол век по неговото раѓање, Никола Тесла останува симбол на знаењето, креативноста и вербата во моќта на науката. Неговата порака е сè уште релевантна денес – иднината им припаѓа на оние кои имаат храброст да истражуваат, создаваат и да ги поместуваат границите на можното.
