Skip to content
Сцените од Сеута за многумина во Европа беа болно потсетување на мигрантската криза од 2015 година. За само неколку дена, според локалните власти, околу 50.000 до 60.000 луѓе се обидоа да стигнат до шпанската енклава, а дел од нив буквално препливаа до европска територија. Во судирите и опасните обиди за премин загинаа десетици луѓе, додека илјадници ноќеваа на улиците на градот со помалку од 85.000 жители.
На прв поглед, може да изгледа дека станува збор за локален проблем меѓу Шпанија и Мароко. Но, за Европската Унија тоа е многу повеќе од тоа.
Сеута е шпанска територија, а со тоа и територија на Европската Унија. Таа претставува една од надворешните граници на Унијата и секој масовен пробив таму веднаш станува европски, а не само шпански проблем. Ако една надворешна граница попушти, под притисок се става целиот европски систем за контрола на миграцијата.
Сепак, постои една важна специфичност. Иако Сеута формално е дел од Шпанија, мигрантите кои ќе стигнат таму не можат автоматски да продолжат кон европското копно. За патување од Сеута кон континентална Шпанија важат дополнителни гранични проверки, што значи дека енклавата функционира како еден вид тампон-зона. Европскиот комесар за миграција изјави дека ниту еден мигрант не успеал да стигне до копнениот дел на Европската Унија.
Но токму тоа не ја намалува загриженоста.
Напротив, кризата дојде во најнеповолниот можен момент – само неколку недели по почетокот на примената на новиот Заеднички европски систем за азил (GEAS), кој требаше да стави крај на долгогодишните несогласувања околу распределбата на мигрантите меѓу земјите членки.
Новиот систем предвидува државите на надворешната граница – Шпанија, Италија, Грција и Кипар – да ја преземат главната одговорност за приемот и обработката на барањата за азил, додека останатите членки треба да обезбедат финансиска, логистичка и оперативна поддршка.
Настаните во Сеута веднаш го отворија прашањето дали тој механизам навистина ќе функционира кога ќе биде ставен на сериозен тест.
Неколку европски влади веќе реагираа. Италија привремено воведе ограничувања во однос на Шпанија, Германија најави продолжување на внатрешните гранични контроли, а Франција планира дополнително зајакнување на контролите на границата со Шпанија. Ова покажува дека, штом ќе се појави страв од нов миграциски бран, земјите членки повторно посегнуваат по национални мерки, наместо целосно да се потпрат на заедничките европски правила.
Дополнителна причина за нервозата е и односот со Мароко.
Европската Унија со години инвестира значителни средства за Мароко да ги контролира миграциските рути кон Европа. Кога илјадници луѓе успеваат за кратко време да стигнат до Сеута, во Брисел веднаш се поставува прашањето дали соработката функционира доволно ефикасно и дали Рабат може да го задржи миграцискиот притисок.
Истовремено, дел од европските влади ја критикуваат Шпанија дека води премногу либерална миграциска политика, особено по одлуката да легализира околу половина милион нерегуларни мигранти кои поднеле барање за азил до крајот на 2025 година. Иако мерката не се однесува на новопристигнатите лица, критичарите стравуваат дека може да испрати порака дека Европа останува привлечна дестинација за нови миграциски бранови.
Поради тоа, случувањата во Сеута не се само приказна за една мала шпанска енклава од 18,5 квадратни километри. Тие се првиот голем испит за новата европска миграциска политика и проверка дали Европската Унија навистина може заеднички да ги брани своите надворешни граници или, како и во 2015 година, секоја држава повторно ќе почне сама да се справува со кризата. Токму затоа Брисел реагираше толку брзо – бидејќи во Сеута не се тестира само шпанската граница, туку кредибилитетот на целата Европска Унија.
