Skip to content
Управата за јавни приходи се подготвува за една од најголемите промени во даночната контрола во Македонија. Со системот е-Фактура, УЈП ќе добива податоци за издадените електронски фактури во моментот кога тие се креираат, наместо да чека месечни или тримесечни даночни пријави. Задолжителната примена треба да започне фазно во текот на 2027 година.
Директорката на УЈП, Елена Петрова, најави дека до крајот на годинава треба да биде донесен законот, да заврши поставувањето на софтверската и хардверската инфраструктура и да започне доброволното користење на системот.
Клучната промена е количината и брзината на податоците што ќе ги добива даночната администрација. За секоја фактура опфатена со системот ќе бидат достапни информации за продавачот, купувачот, артиклите и даночните показатели, практично веднаш по нејзиното издавање.
Тоа не значи дека УЈП ќе следи буквално секое плаќање на граѓаните во реално време. Системот се однесува на електронските фактури и прометот што ќе биде опфатен со законското решение. Но за деловните трансакции што ќе минуваат преку е-Фактура, даночната администрација ќе има многу подетален увид отколку досега.
Во моментов УЈП најголемиот дел од даночните податоци ги добива по завршувањето на даночниот период. Со новиот модел, информацијата ќе стигнува до системот во моментот на фактурирањето. Тоа треба да овозможи дел од контролите да се автоматизираат и сомнителните шеми да се откриваат порано.
Дополнително, податоците од е-Фактура ќе можат да се вкрстуваат со информациите што УЈП веќе ги добива од банките, Царинската управа, фискалните уреди и други институции. Целта е полесно да се откриваат несогласувања, поврзани компании и трансакции кои отстапуваат од вообичаените модели.
УЈП директно го поврзува проектот со борбата против даночното затајување и фиктивните фактури. При претставувањето на системот беше наведено дека секоја електронска фактура ќе се регистрира во централизиран систем, што треба да овозможи побрза проверка на даночните обврски и откривање нерегуларности.
Е-фактурата веќе не е само проект на хартија. Во текот на 2026 година УЈП спроведе неколку тест-фази. Најпрво се проверуваше директното поврзување на сметководствените и ЕРП системите на компаниите со платформата, а потоа беа додадени можности за преземање, прифаќање, одбивање и сторнирање фактури. Од јуни компаниите добија и тест пристап преку веб-апликација.
За бизнисите промената значи дека фактурирањето постепено ќе мора да се приспособи на новиот централен систем. Големите и средните компании ќе можат директно да ги поврзат сопствените софтвери, додека за помалите фирми се предвидени бесплатни решенија.
Од УЈП очекуваат дигитализацијата да го намали и административниот товар, но истовремено значително да го стесни просторот за непријавен промет, лажни фактури и неточни даночни пријави. Петрова нагласува дека системот сам по себе нема да го елиминира даночното затајување, но ќе го направи прикривањето на трансакциите потешко, а нивното откривање побрзо.
Воведувањето на е-Фактура е дел и од пошироката стратегија за намалување на сивата економија. Министерството за финансии го наведува системот како една од мерките преку кои треба подобро да се следат прометот и даночните обврски и да се зголеми наплатата без зголемување на даночните стапки.
