Skip to content
Шест од десет работници во развиените европски економии работат во професии силно изложени на вештачка интелигенција. Тоа не значи дека шест од десет работни места ќе исчезнат.
Според документот што ММФ им го претстави на министрите за финансии на ЕУ на средбата во Даблин, ВИ може да ја зголеми европската продуктивност за околу еден процент во следните пет години. Истовремено, може да ги зголеми разликите меѓу работниците, компаниите и државите што брзо ја применуваат технологијата и оние што заостануваат.
„Изложено“ не значи „избришано“
Професија изложена на ВИ е професија во која технологијата може да преземе или забрза дел од задачите, пишување извештаи, обработка на документи, анализа на податоци, комуникација со корисници или создавање содржина.
Во едни случаи ВИ го дополнува работникот и ја зголемува продуктивноста. Во други, може да автоматизира доволно задачи за компанијата да има потреба од помалку луѓе.
Меѓународната организација на трудот оценува дека повеќето работни места ќе се трансформираат, наместо целосно да исчезнат. Најизложени остануваат административните и канцелариските занимања.
Кои професии во Македонија први ќе ја почувствуваат промената?
Ориентациски, најбрзо може да се менуваат задачите во:
- администрацијата и сметководството – внесување податоци, формулари, фактури и извештаи;
- банкарството и осигурувањето – анализа на документи и првична процена на барања;
- корисничката поддршка – автоматски одговори и обработка на стандардни случаи;
- ИКТ-секторот – пишување код, тестирање и документација;
- медиумите и маркетингот – пребарување, превод, подготовка и приспособување содржини;
- образованието – подготовка на материјали и персонализирани вежби, но не и замена на наставникот.
Во производството, занаетите и земјоделството директната изложеност на генеративна ВИ е помала, но работата може да се менува преку роботика, автоматизирана контрола и компјутерски вид.
Македонските бројки не дозволуваат просто пресликување на европските 60%
Според најновата база на Државниот завод за статистика, во 2025 година во Македонија имало 704.617 вработени.
Меѓу нив имало околу 43.900 службеници, 140.200 стручњаци и научници и речиси 80.000 техничари и сродни работници. Но овие групи не се еднакво изложени, а домашната статистика сè уште не ги мери работните задачи според можноста за нивна автоматизација.
Затоа европската процена од 60 проценти не може механички да се прогласи и за македонска.
ВИ не троши само работни часови, троши и струја
Според процената на ММФ што ја пренесува Reuters, центрите за податоци веќе трошат приближно три проценти од електричната енергија во Европа.
За Македонија тоа отвора две одделни прашања: дали работниците се подготвуваат за новите задачи и дали електроенергетската мрежа може да поддржи поголема инфраструктура за ВИ без нов притисок врз снабдувањето и цените.
