Skip to content
Денеска, во центарот на Софија ќе се одржи настан, чија големина несомнено ја вбројува меѓу најзначајните во современата бугарска историја. Повеќе од 1.000 години по неговата смрт, пренесувањето на посмртните останки на царот Самоил во Бугарија се дефинира како инвестиција во самосвеста на бугарските потомци.
Но, освен егзалтацијата на националното чувство кај одреден дел од општеството, кој веќе е подложен на таква патетика, дебатите во Бугарија повторно ги осветлија старите поделби и неизлечените трауми на бугарската психа.
Агенцијата БГНЕС пишува дека вечното сомневање и недоверба, постојаното гледање на заговори таму каде што ги нема, како повторно да успеале да сипат лажица нихилистички катран во кадата со мед на националната радост.
Удар врз Македонизмот
Она што е неподелена еуфорија е дека враќањето на коските на кралот е резултат на договор меѓу Бугарија и Грција и дека грчката страна уште еднаш докажува дека Атина го смета Самоил за бугарски крал. Тоа е она што предизвика најсериозно задоволство кај значаен дел од општеството, кој со нетрпение ги очекуваше реакциите во Скопје.
Дебатата откри дека меѓу ултралибералните кругови, постои перцепција дека историјата е застарена и во никој случај не може и не треба да диктира што се случува во сегашноста. Други луѓе, кои искажуваат слични идеолошки ставови, се склони да тврдат дека секој факт може да се толкува на поинаков начин. Сепак, за мнозинството во оваа земја, како што укажува и БГНЕС во својот осврт, реалноста е дека од 1944 година, Бугарија живее веднаш до Македонизмот – идеологија чија главна цел е целосна дебугаризација на Македонија. Според агенцијата, оваа идеологија го користи фалсификувањето на историските факти за всадување омраза. Една од главните цели на Македонизмот беше цар Самоил, кој е дефиниран како владетел на некоја имагинарна Македонска држава во средниот век.
Враќањето на царот е последниот од илјадниците аргументи што не можат да се протолкуваат, со кои Бугарија може да ја брани вистината за минатото на Македонија од предаторските раце на Македонизмот, заклучува БГНЕС.
Трн во око за овој дел од бугарската јавност е заклучокот на билатералната мултидисциплинарна комисија, која треба да ги реши „спорните“ прашања меѓу Бугарија и Северна Македонија, дека Самуил е дел од заедничката историја на двете земји. Иако, според оваа анализа, голем број византиски, арапски и ерменски хроники недвосмислено потврдуваат дека Самоил бил бугарски владетел. Потсетуваат дека во Битолскиот музеј има плоча од неговиот внук цар Иван Владислав, кој наведува дека неговиот чичко, „автократскиот цар“ бил „Бугарин по раѓање“. Во 21 век, сите овие факти треба да им бидат достапни на граѓаните на Северна Македонија. Очигледно, овие аргументи не беа во можност да го уништат Македонизмот, а враќањето на моштите веројатно нема да успее, оценува анализата.
Ревидирање на историјата
Инвестирањето во идентитетот не завршува со триење на носот на Македонците, се истакнува во анализата.
Наспроти позадината на доста сериозни сомнежи дека погребот пронајден во црквата „Св. Четириесет маченици“ во Турново е на царот Калојан, ова практично значи дека Самуил ќе биде првиот бугарски владетел пред чии посмртни останки Бугарите ќе можат да оддадат почит. Покрај тоа, во 1969 година, заедно со посмртните останки на Самуил, професорот Николаос Муцопулос откри уште два погреба во базиликата „Св. Ахил“. Судејќи дека дотичните благородници биле погребани до Самуил и нивните останки покажуваат знаци на насилна смрт, постои голема веројатност дека тоа се кралевите Гаврил Радомир и Иван Владислав. Сега Софија ќе ги прими и моштите на овие двајца владетели.
На овој начин, историјата што ја знаеме од страниците на учебниците ќе биде ревидирана пред нашите очи, вели авторот на анализата. Ова не се само три кралеви кои владееле во раскошот на своите палати, туку воини чие природно живеалиште било бојното поле. Создавањето место за богослужба за вакви историски личности ќе нè потсети кои сме и кои биле вредностите што ги почитувале нашите големи предци.
Вечниот страв од тоа да не бидат измамени
Поголемиот дел од општеството во Бугарија реагираше позитивно на претстојното враќање. Сепак, самата природа на договорот меѓу Софија и Атина ги натера некои луѓе да се запрашаат дали „згрешиле“. Според договорот, Бугарија мора да ѝ даде на Грција 48 вредни црковни артефакти што потекнуваат од манастирот Панагија Икосифиниса на планината Пангеја, манастирот Свети Јован Крстител во Серес и Светата митрополија Серес и Нигрита.
Најзначајниот проблем е што во моментов, од властите не доаѓаат официјални информации за тоа што точно се овие предмети. Не е јасно дали тие вклучуваат мошти на светци, чудотворни икони или вредни ракописи. Овој недостаток на транспарентност само го зголеми сомнежот со кој природата толку богато ги обдарила Бугарите. Меѓутоа, ако излеземе од парадигмата каде што некој постојано се обидува да нè надмудри и размислуваме логично, ќе дојдеме до заклучок дека тешко дека може да има артефакти што се повредни од моштите на еден крал.
Какви и да се артефактите, бугарските научници имаа децении да ги проучуваат. И смртните останки на кралот и предметните артефакти не беа изложени во музеј, туку чувани во складиште. Ова укажува дека обете земји го третирале она што го поседувале како адут за стекнување на она што го сакале.
Несомнено, меѓу овие предмети има и некои што се од голема историска вредност. Прашањето е дали оваа вредност може лесно да се процени од луѓе надвор од професионалниот еснаф на историчари.
Недоверба
Со векови, Бугарите живееле под странска власт. Ова природно довело до недоверлив став кон секој претставник на власта, се вели во анализата на БГНЕС. Век и половина по Ослободувањето, недовербата кон секој претставник на елитата (политичка или научна) продолжува да биде карактеристика на таа национална психологија.
Кога професорот Муцопулос го открил гробот на цар Самуил, речиси и да немало плоча што покажувала кој бил положен во саркофагот. Врз основа на анализа на коските, грчкиот научник и други експерти дошле до заклучок дека станува збор за големиот владетел. Иако во последниве денови бугарските историчари постојано изнесуваат неоспорни аргументи во поддршка на тезата, ништо не можело да ги убеди неверниците дека владетелите повторно ги лажат.
Вистината е, оценува БГНЕС, дека самите владетели не си прават никаква услуга со брзата погребна церемонија, која се организира на самиот ден на враќањето на кралот. Научниците се надевале дека ќе имаат одреден период за истражување – не затоа што имаат сомнежи, туку за да фрлат дополнителна светлина врз аспектите од животот на овој голем Бугарин, кои до ден-денес се празна точка.
Лошиот пристап од страна на владата му даде живот на сеништето на сомнежот и додаде малку горчлива нота на инаку големиот ден за Бугарија денеска.
