Skip to content
Државната каса влегува во последните три месеци од годината со ново кратење на приходите и расходите од околу 86 милиони евра, додека буџетскиот дефицит веќе го надминал износот планиран за целата 2026 година. Иако Владата го задржува годишниот дефицит на 4,1 отсто од БДП, најновите бројки отвораат прашања за состојбата на јавните финансии и можноста да се исполнат буџетските проекции.
Со новиот предлог-ребаланс приходите се намалуваат од 379,5 на 374,2 милијарди денари, а расходите од 425,8 на 420,5 милијарди денари. Со тоа се намалува вкупниот обем на Буџетот, но планираната разлика меѓу приходите и расходите останува речиси непроменета. Засега не е прецизирано кои буџетски програми ќе бидат опфатени со кратењата.
Според податоците на Министерството за финансии, до 6 октомври разликата меѓу остварените приходи и расходи достигнала приближно 817 милиони евра, наспроти годишно планираниот дефицит од околу 753 милиони евра. Тоа значи дека во првите девет месеци и неколку дена од октомври државата потрошила околу 64 милиони евра повеќе од предвидениот дефицит за целата година.
Ова не значи дека годината нужно ќе заврши со поголем дефицит, бидејќи буџетското салдо може да се менува во текот на годината. Но, за да остане во планираните рамки, во преостанатиот период државата ќе треба да оствари позитивно салдо, односно да собере повеќе приходи отколку што ќе потроши. Тоа е дополнителен предизвик во услови кога и самата Влада со ребалансот ги намалува очекуваните приходи.
Како причина за новите измени Владата ги посочува намалените приходи од акцизата и данокот на додадена вредност за горивата. Сепак, ребалансот отвора пошироко прашање за реалноста на буџетското планирање. Кога приходите се ревидираат надолу, а расходите се намалуваат за речиси ист износ, формално се зачувува планираниот дефицит, но останува прашањето како ќе се реализираат обврските и програмите предвидени со првичниот Буџет.
Особено важно е кои ставки ќе бидат намалени. Доколку кратењата се однесуваат на капиталните инвестиции, тоа би можело да влијае врз динамиката на инфраструктурните и другите развојни проекти. Доколку се кратат тековните расходи, потребно е да се види кои институции и програми ќе располагаат со помалку средства. Без детална распределба не може да се утврди какви ќе бидат последиците од предложениот ребаланс.
Дополнително, новото прекројување на државната каса доаѓа во период кога Владата треба истовремено да ги финансира редовните обврски, јавните услуги, капиталните проекти и мерките за поддршка на граѓаните и економијата. Намалувањето на расходите може да помогне во одржувањето на фискалната рамка, но неговиот ефект ќе зависи од тоа дали се отстрануваат нереализирани и непродуктивни трошоци или се одложуваат веќе планирани активности.
Новиот предлог-ребаланс треба да ја помине собраниската процедура, каде што ќе може да се види деталната распределба на средствата. Дотогаш остануваат две важни прашања: од кои буџетски ставки ќе се кратат речиси 86 милиони евра и како Владата планира да го задржи годишниот дефицит во предвидените рамки, кога тој веќе го надминал планираниот износ.
