Skip to content
Светот се соочува со драматично намалување на биолошката разновидност. За нешто повеќе од пет децении, следените популации на диви животни се намалиле во просек за 73 проценти, покажува најновиот извештај „Жива планета 2026“ на Светскиот фонд за природата (WWF). Најтешко се погодени реките и езерата, каде што падот достигнува дури 85 проценти.
Дивиот свет исчезнува со темпо што ја загрозува рамнотежата на природните екосистеми. Од тропските шуми до реките и океаните, човечките активности сè повеќе го стеснуваат просторот за живот на илјадници животински видови.
Според извештајот „Жива планета 2026 – Наука за надеж“, во периодот од 1970 до 2022 година е забележан просечен пад од 73 проценти на следените популации на диви животни.
Истражувањето опфаќа речиси 36.000 популации од околу 6.000 видови ‘рбетници, меѓу кои цицачи, птици, риби, влекачи и водоземци.
Важно е да се нагласи дека ова не значи дека исчезнале 73 проценти од сите диви животни на планетата. Индексот „Жива планета“, кој го изработува Зоолошкото друштво на Лондон, ги следи просечните промени во големината на одделни популации, а не вкупниот број животни.
Реките и езерата се најголемите губитници
Најзагрижувачка е состојбата во слатководните екосистеми. Популациите на животните што живеат во реки, езера и мочуришта се намалиле во просек за 85 проценти.
Кај копнените екосистеми падот изнесува 69 проценти, додека кај морските популации е забележано намалување од 59 проценти.
Причините се бројни, но најголемиот притисок доаѓа од уништувањето на природните живеалишта.
Ширењето на земјоделските површини, сечењето шуми, изградбата на инфраструктура и интензивното искористување на природните ресурси го менуваат изгледот на планетата.
Дополнителен притисок создаваат климатските промени, загадувањето, прекумерниот лов и риболов, инвазивните видови и болестите.
Географски, најголем пад е забележан во Латинска Америка и Карибите, Африка и азиско-пацифичкиот регион. Во Европа и Северна Америка намалувањето е помало, но тоа не значи дека природата таму е безбедна, бидејќи голем дел од загубите се случиле и пред почетокот на периодот опфатен со мерењата.
За уништување на природата се трошат многу повеќе пари отколку за нејзина заштита
Еден од највпечатливите податоци во извештајот се однесува на глобалните финансиски текови.
Во 2023 година, околу 7,3 трилиони долари биле насочени кон активности со негативно влијание врз природата, додека за нејзина заштита биле издвоени само 220 милијарди долари.
Тоа значи дека финансиските текови што ја оштетуваат природата биле повеќе од 33 пати поголеми од средствата наменети за нејзино зачувување.
WWF предупредува дека сегашните економски модели продолжуваат да поттикнуваат активности што ја уништуваат биолошката разновидност. Земјоделството е еден од главните двигатели на губењето на живеалиштата, енергетскиот сектор придонесува за климатските промени, а финансиските инвестиции често ги поддржуваат токму овие активности.
Сепак, извештајот носи и позитивни примери.
Благодарение на долгорочните програми за заштита, забележано е закрепнување кај одредени популации на зелените морски желки, тигрите, јужноафриканските слонови и некои видови риби.
Овие примери покажуваат дека загубата на биолошката разновидност не е неизбежна и дека со соодветни мерки природата може да се обновува.
Пораката на извештајот е јасна: заштитата на дивите животни не е само прашање на зачувување на поединечни видови, туку и на одржување на природните системи од кои зависат храната, водата, здравјето и животот на луѓето.
