Skip to content
Вештачката интелигенција, која денес се користи за развој на лекови, научни истражувања и медицински откритија, може да биде злоупотребена и за создавање биолошко оружје. Британската разузнавачка служба МИ5 предупредува дека напредните системи со вештачка интелигенција би можеле значително да ги зголемат способностите на терористичките организации и државите што развиваат опасни биолошки агенси. Научниците предупредуваат дека технологијата напредува побрзо од механизмите за нејзина контрола.
Директорот на британската разузнавачка служба МИ5, Кен Мекалум, во годишното обраќање за заканите по националната безбедност предупреди дека вештачката интелигенција може суштински да го промени ризикот од биолошко оружје.
Според него, опасноста не е само во тоа што новите технологии стануваат достапни за поширок круг луѓе, туку и во нивниот потенцијал да ги зголемат можностите на организации кои веќе располагаат со лаборатории, обучени научници и потребна опрема.
Како што анализира британски „Гардијан“, најголемата загриженост е поврзана со можноста технологијата што се развива за корисни медицински цели да биде искористена за создавање или усовршување опасни биолошки агенси.
Дали вештачката интелигенција може да им помогне на терористите?
Еден од ризиците што ги посочуваат експертите е можноста луѓе без напредно научно образование да користат четботови за пристап до сложени биолошки информации.
Системите со вештачка интелигенција можат да обработуваат огромни количества научна литература, да објаснуваат сложени процеси и да помагаат при решавање истражувачки проблеми. Токму овие способности, кои имаат огромна вредност за науката, можат да бидат злоупотребени.
Сепак, експертите нагласуваат дека пристапот до информации не е исто што и способноста да се произведе биолошко оружје. За такво нешто се потребни специфични материјали, лабораториски услови, практично искуство и техничка опрема.
Професорката Филипа Ленцос од Кралскиот колеџ во Лондон предупредува дека понепосредна опасност претставуваат организации и државни програми кои веќе располагаат со потребните ресурси.
Во такви случаи, вештачката интелигенција не мора да го замени човечкото знаење, туку може да ги прошири можностите на веќе обучените експерти.
Научници се обидувале да ги заобиколат безбедносните ограничувања на четботовите
Загриженоста дополнително се зголеми по информациите што ги објави компанијата „Антропик“, развивач на четботот „Клод“.
Во септември компанијата пријавила пет случаи во кои научници од неименувани земји се обиделе да го користат системот за потенцијално опасни активности поврзани со вируси или токсини.
Особено загрижувачки било тоа што дел од корисниците се обидувале да ги заобиколат безбедносните ограничувања откако системот ги блокирал нивните барања.
Во еден од случаите, според компанијата, биле забележани барања поврзани со ризични експерименти со вируси.
Но ваквите случаи не докажуваат дека навистина било произведено биолошко оружје. Дополнително, дел од истражувањата со опасни патогени имаат легитимна медицинска цел, како развој на вакцини, лекови и подобри системи за спречување пандемии.
Експеримент покажа колку лесно може да се дојде до чувствителни информации
Истражувања во САД дополнително покажаа дека системите со вештачка интелигенција можат да им обезбедат на корисниците информации што претходно барале многу повеќе време и стручно пребарување.
Во еден експеримент поврзан со Масачусетскиот институт за технологија, студенти без специјализирано биолошко образование користеле четботови за да испитаат колку лесно може да се пристапи до чувствителни информации за опасни патогени.
Резултатите предизвикале загриженост бидејќи покажале дека дел од овие информации може брзо да се соберат преку јавно достапни алатки.
Сепак, научниците предупредуваат дека постои голема разлика меѓу теоретските информации и нивната практична примена. Производството на опасни биолошки агенси останува технички сложен и ризичен процес.
Нови вируси дизајнирани со помош на вештачка интелигенција
Дополнителна дебата за биолошката безбедност отворија експериментите во кои научници користеле вештачка интелигенција за дизајнирање вируси што напаѓаат бактерии.
Овие вируси, познати како бактериофаги, можат да имаат голема медицинска корист, особено во борбата против бактерии отпорни на антибиотици.
Но ваквите достигнувања истовремено покажуваат колку брзо се развива способноста на вештачката интелигенција да учествува во биолошки истражувања.
Експертите предупредуваат дека постои ризик технологиите развиени за лекување болести во иднина да бидат злоупотребени за штетни цели.
Токму затоа, границата меѓу корисното научно истражување и потенцијално опасната примена станува едно од најсложените прашања во современата биолошка безбедност.
Може ли светот да ја контролира новата закана?
И покрај предупредувањата, научниците не сметаат дека појавата на напредни четботови автоматски значи дека биолошкото оружје ќе стане лесно достапно.
Професорот Мартин Пачеса од Универзитетот во Цирих нагласува дека постои суштинска разлика меѓу познавањето на научната теорија и пристапот до материјалите потребни за нејзина практична примена.
Слично размислуваат и експертите за биолошка одбрана, според кои практичното лабораториско искуство останува една од најголемите пречки за злоупотреба на овие технологии.
Сепак, како што вештачката интелигенција станува пософистицирана, расте и потребата од нови правила за нејзина употреба.
Том Инглсби, директор на Центарот за здравствена безбедност при Универзитетот „Џонс Хопкинс“, предупредува дека сè уште недостигаат сеопфатни и обврзувачки државни политики што би спречиле злоупотреба на вештачката интелигенција за развој на биолошко оружје.
Меѓу предложените мерки се независно тестирање на напредните модели пред нивното јавно објавување, посилни механизми за спречување злоупотреби и построги проверки при нарачување генетски материјали за истражување.
Новата закана, според експертите, не е доказ дека вештачката интелигенција веќе создава биолошко оружје, туку предупредување дека нејзиниот развој може да ги промени досегашните безбедносни граници.
Прашањето повеќе не е само колку брзо ќе напредува технологијата, туку и дали државите и научните институции ќе успеат навреме да воспостават механизми за нејзина безбедна употреба.
