Skip to content
Повеќе од една деценија Скопје чека забавен парк, а просторот во Градскиот парк останува симбол на неисполнетите ветувања. Од Коце Трајановски до Орце Ѓорѓиевски, секоја градска власт најавуваше нов почеток. Последниот договор од околу 10 милиони евра е раскинат, но Градот повторно уверува дека рокот до крајот на 2027 година ќе биде исполнет.
Во Скопје не е потребен мегаломански забавен комплекс за да се реши проблемот со луна-паркот. Потребни се уреден простор, безбедни и исправни реквизити, основна инфраструктура, јасен план за одржување и градска администрација што може да го спроведе проектот во разумен рок.
Наместо тоа, жителите на главниот град со години гледаат како една идеја се враќа во политичките програми, како се најавуваат нови реквизити и современи атракции, а роковите повторно се оддалечуваат. На местото каде што требаше да има содржини за децата и семејствата, останаа неуреден простор, остатоци од урнати објекти и прашањето зошто градот не може да реализира проект што одамна требаше да биде завршен.
Најновиот случај со договорот од околу 10 милиони евра ја продолжува оваа приказна. Но за да се разбере зошто луна-паркот стана синоним за градско ветување без конечен резултат, треба да се погледне наназад.
Од 2011 година до ветувањето за 2015: првиот неисполнет рок
Најавите за нов луна-парк се редат уште од времето на градоначалникот Коце Трајановски. Во првичните планови се разгледуваше и модел со концесија, односно јавно-приватно партнерство. Но проектот не се реализираше во најавените рокови.
Потоа Град Скопје одлучи забавниот парк да го гради со сопствени средства. Во 2016 година беше најавена набавка на седум реквизити, а вкупната инвестиција за првата фаза, заедно со градежните работи и инфраструктурата, беше проценета на околу 400 милиони денари, односно 6,5 милиони евра.
Во септември 2017 година, Трајановски веќе вршеше увид во градежните работи и најавуваше дека паркот би можел да почне да работи на почетокот на следната година. Во првата фаза беа предвидени инфраструктура, влезно-излезен дел, придружни објекти и поставување седум реквизити.
Рокот не беше исполнет. Иако дел од реквизитите беа набавени, проектот не прерасна во функционален забавен парк. Така, уште во првата фаза се создаде проблем што подоцна ќе се повторува: набавката на опрема и започнатите работи не значеа дека граѓаните ќе добијат место што навистина можат да го користат.
Шилегов го смени концептот, но не го заврши паркот
Со доаѓањето на Петре Шилегов, идејата доби нова форма. Наместо да се продолжи по претходниот модел, се најавуваше поголем и посовремен забавен парк. Беше изработена студија од италијанското архитектонско студио „Баса“, која предвидуваше искористување на седумте веќе набавени реквизити и простор за уште 20 нови.
На хартија, проектот требаше да добие нова развојна рамка. Но и овој концепт не беше реализиран. Претходно набавените реквизити не беа доволни за паркот да започне со работа, а новите планови не донесоа завршен објект.
Ова е важен дел од ретроспективата: со секоја промена на градската власт се менуваше и пристапот кон проектот, но не се воспостави континуитет што ќе гарантира дека веќе вложените средства, набавената опрема и изработената документација ќе бидат претворени во функционална целина.
Арсовска го најавуваше најдобриот парк на Балканот
Во мандатот на Данела Арсовска повторно се ветуваше нов луна-парк, овојпат претставуван како еден од најдобрите на Балканот. Но и по завршувањето на нејзиниот мандат, Скопје не доби забавен парк.
Се сменија политичките пораки, но не и сликата на теренот. Во меѓувреме, просторот во Градскиот парк остануваше без содржини што би им биле достапни на децата и семејствата.
Тоа е суштината на проблемот: луна-паркот не е само проект што доцни. Тој е пример како локалната самоуправа може да потроши години во најавување, менување концепти и започнување постапки, без да испорача конечен резултат.
Ѓорѓиевски вети отворање до крајот на 2027 година
Со доаѓањето на Орце Ѓорѓиевски, луна-паркот повторно беше претставен како приоритет. Планот предвидуваше површина од околу 84.000 квадратни метри и 16 нови реквизити, а градоначалникот најавуваше дека до крајот на 2027 година Скопје ќе добие современ и безбеден забавен парк.
Во мај 2026 година, Град Скопје склучи договор со компанијата „Мастеф“ за проектирање, набавка и монтажа на реквизити, партерно уредување и придружни објекти. Вредноста изнесуваше 621 милион денари, односно приближно 10 милиони евра. На тендерот пристигнала една понуда.
Но договорот бил раскинат на 17 август, а информацијата стана јавна во октомври. Притоа, документацијата за договорот предвидувала рок за реализација од 36 месеци, што значело дека договорните работи би траеле до 2029 година – подоцна од јавно најавениот рок за отворање на паркот.
Оваа разлика меѓу политичкото ветување и договорниот рок бара објаснување. Дури и пред раскинувањето на договорот, јавноста имаше причина да праша како проект со предвидена реализација од три години ќе биде завршен до крајот на 2027 година.
Судската постапка го врати стариот проблем
На 15 октомври Град Скопје објасни дека договорот со „Мастеф“ бил раскинат спогодбено за да се избегне двојна набавка на исти реквизити.
Според објаснувањето на Градот, по раскинувањето на претходниот договор за набавка на реквизити, склучен во времето на Трајановски, компанијата повела судска постапка и добила спор против Град Скопје. Како последица, Градот добил обврска да ги плати реквизитите од стариот договор, иако во меѓувреме веќе бил склучен нов договор што вклучувал дел од истите реквизити.
Градот најави дека за околу еден месец треба да започне монтажата на седумте реквизити од претходната набавка, паралелно со уредувањето на просторот. За дополнителните атракции, меѓу кои ролеркостер и панорамско тркало, ќе треба да се распише нов тендер. Според најавата, новиот договор треба да биде со помала вредност од претходните 10 милиони евра.
Ова објаснување е важно, бидејќи го открива институционалниот јаз меѓу старите и новите постапки. Но тоа не го затвора прашањето за одговорноста: како дошло до тоа да се склучи нов договор со реквизити што се преклопуваат со претходна набавка, и како градската администрација планира да ги усогласи судската обврска, новиот тендер и ветениот рок?
Град Скопје уверува дека проектот продолжува и дека паркот ќе биде готов до крајот на 2027 година. Тоа е официјалната позиција на актуелната администрација. Но по низата претходни неисполнети рокови, довербата нема да се врати со уште едно соопштение, туку со видливи работи на терен и јавно проверлив календар на реализацијата.
Не е ракетна наука, но бара план и одговорност
Луна-паркот не е мегапроект што бара децениско планирање или сложени меѓународни преговори. Се разбира, безбедносните стандарди, инфраструктурата, набавките и законските процедури мора да се почитуваат. Забавните реквизити не смеат да се поставуваат без соодветна техничка проверка и документација.
Но токму затоа е потребно проектот да се води професионално: прво да се утврди што од претходните набавки може да се користи, кои обврски произлегуваат од судските одлуки, што недостига, колку чини целината и кои се реалните рокови за секоја фаза.
Потоа, градот треба редовно да објавува што е завршено, што се набавува и кога просторот ќе стане достапен за граѓаните. Ако има пречки, јавноста треба да ги знае навреме, а не откако ќе пропадне уште еден договор.
И пред сè, не мора да се чека целиот забавен парк да биде готов за да се уреди просторот. Отстранувањето на градежниот шут, расчистувањето на теренот и основното партерно уредување се најмалку што Градот може да го направи додека ги решава сложените договорни прашања. Просторот наменет за јавна намена не смее со години да изгледа како напуштена локација во срцето на Градскиот парк.
Граѓаните не бараат уште едно ветување
Скопјани не бараат луна-парк што ќе биде најголем на Балканот, ниту атракции што ќе ги надминат сите регионални комплекси. Бараат уреден и безбеден простор за децата, достапен за семејствата и одржуван како дел од градската инфраструктура.
По толку години, прашањето веќе не е кој градоначалник имал подобра идеја, туку зошто ниту еден не успеал да ја претвори идејата во функционален парк. Секој нов мандат носи ново ветување, а секој пропаднат рок ја продлабочува недовербата дека градската администрација може да заврши и проект со јасна намена и директна корист за граѓаните.
Последното ветување е до крајот на 2027 година. За тоа да не стане уште еден датум во долгата историја на одложувања, Град Скопје треба да покаже што точно ќе се гради, со кои средства, по која постапка и во кои рокови.
Дотогаш, луна-паркот останува повеќе од недовршен проект. Тој е слика на град во кој ветувањата преживуваат подолго од мандатите на градоначалниците, а граѓаните продолжуваат да чекаат нешто што одамна требаше да биде дел од секојдневниот живот на Скопје.
