Skip to content
Македонија во август годинава регистрирала 244.513 туристи и 934.042 ноќевања, но регионалната споредба открива дека земјата значително заостанува во искористувањето на туристичкиот потенцијал. Само Белградскиот регион во истиот месец привлекол 154.267 странски туристи, наспроти 131.076 во цела Македонија. Албанија имала речиси четирипати повеќе туристички пристигнувања, Бугарија седумпати повеќе, а Хрватска речиси дваесетпати. Особено загрижувачки е што странските посетители во Македонија во просек остануваат само два дена.
Најновите податоци на Државниот завод за статистика покажуваат раст на туристичката активност. Во август бројот на туристите бил за 8,1 отсто поголем од истиот месец лани, а ноќевањата пораснале за 10,4 проценти. Во првите осум месеци од годинава, пак, туристичките пристигнувања пораснале за три отсто, а ноќевањата за 3,7 проценти.
Гледани изолирано, овие показатели се позитивни. Но кога македонските резултати ќе се споредат со оние на соседните држави, станува јасно дека растот сам по себе не значи и силна туристичка индустрија.
Регионалните статистики покажуваат дека Македонија има мал обем на туристички ноќевања, ограничена привлечност за подолг престој на странските гости и силна зависност од домашниот пазар во летните месеци.
Белградскиот регион со повеќе странски туристи од цела Македонија
Најдиректната споредба доаѓа од Србија, земја која, како и Македонија, нема излез на море.
Според Републичкиот завод за статистика на Србија, во август таму биле регистрирани 536.573 туристички пристигнувања и 1.582.489 ноќевања.
Тоа е повеќе од двојно поголем број туристички пристигнувања и околу 69 проценти повеќе ноќевања од Македонија во истиот период.
Уште позначајна е разликата кај странските гости. Србија регистрирала 300.879 странски туристи, додека Македонија 131.076.
Само Белградскиот регион имал 154.267 странски туристички пристигнувања. Тоа се над 23.000 повеќе од вкупниот број странски туристи регистрирани во сите македонски туристички места заедно.
Белградскиот регион во август остварил и 341.695 странски ноќевања, наспроти 272.721 во цела Македонија.
Споредбата е значајна затоа што покажува дека немањето море не е единственото објаснување за ограничените резултати на македонскиот туризам.
Србија развива повеќе туристички сегменти – градски туризам во Белград и Нови Сад, бањски туризам во Врњачка Бања и Сокобања, како и планински туризам на Златибор и Копаоник.
Во август само Белград имал повеќе од 170.000 туристички пристигнувања, додека планинските центри во Србија регистрирале над 115.000.
Ова укажува на поширока понуда што не се потпира исклучиво на летниот одмор, туку и на градски посети, деловни патувања, здравствен туризам и планински дестинации.
Сепак, разликите во населението, големината на економијата и сместувачките капацитети мора да се земат предвид. Во апсолутни бројки Србија има поголем туристички пазар, но тоа не значи дека Македонија заостанува според секој можен показател, особено ако ноќевањата се пресметуваат по жител.
Албанија привлекува четирипати повеќе туристи
Разликата со Албанија е уште поизразена.
Според податоците што албанскиот институт за статистика ИНСТАТ ги објави на 16 октомври, во август 2026 година во регистрираните сместувачки капацитети биле евидентирани 969.255 туристички пристигнувања.
Од нив, 719.937 биле странски посетители, а 249.318 домашни туристи.
Во Македонија, пак, имало 131.076 странски и 113.437 домашни туристи.
Тоа значи дека Албанија во еден месец регистрирала околу пет и пол пати повеќе странски туристички пристигнувања од Македонија.
Вкупниот број на ноќевања во Албанија достигнал приближно 2,5 милиони, или речиси трипати повеќе отколку во Македонија.
Особено впечатлив е растот. Во август бројот на гости во албанските сместувачки капацитети пораснал за 10,3 отсто, додека бројот на ноќевања се зголемил за 12,5 отсто.
Кај странските туристи, растот на ноќевањата изнесувал 13,4 проценти.
За разлика од Македонија, каде што главни извори на странски туристи во август биле Турција и Србија, Албанија бележи значајно присуство на посетители од Косово, Полска, Италија, Франција и Германија.
Полските туристи учествувале со 12 отсто, италијанските со 10 отсто, француските со осум, а германските со седум отсто од странските гости во регистрираното сместување.
Ова укажува на поширока структура на туристичките пазари, со поголемо присуство на западноевропски посетители.
Секако, Албанија располага со Јадранско и Јонско крајбрежје, што ѝ дава значителна предност во летната сезона.
Но интересно е што и во нејзините неприбрежни подрачја биле регистрирани 146.831 странски туристи во август – повеќе отколку во цела Македонија.
Тој податок е особено значаен за споредбата на градскиот, културниот и останатите облици туризам што не зависат директно од морското крајбрежје.
Црна Гора со четири и пол пати повеќе ноќевања на годишно ниво
Уште еден показател за регионалното заостанување е споредбата со Црна Гора.
Иако има значително помалку жители од Македонија, Црна Гора во 2025 година регистрирала 2.728.564 туристички пристигнувања и 15.367.166 ноќевања.
Македонија истата година имала приближно 1,34 милиони туристички пристигнувања и 3.323.210 ноќевања.
Тоа значи дека Црна Гора, со население од околу 620.000 жители, остварила приближно 4,6 пати повеќе туристички ноќевања од Македонија.
Разликата е уште поголема кај странските посетители.
Во Црна Гора странските туристи учествувале со 95,8 отсто од сите ноќевања во 2025 година. Во Македонија нивното учество било 49,1 отсто.
Во август годинава, само во колективното сместување во Црна Гора – хотели, туристички населби, мотели, хостели и слични објекти – биле регистрирани 264.475 туристички пристигнувања и 1.125.805 ноќевања.
Овие податоци не го вклучуваат индивидуалното приватно сместување, па не претставуваат целосна слика за црногорската августовска сезона.
Црна Гора има значајна предност поради крајбрежјето, но примерот покажува и колку домашната економија може да се потпира на странската туристичка побарувачка кога таа достигнува голем обем.
Хрватска и Бугарија во сосема друга категорија
Во Хрватска во август годинава биле регистрирани 4,8 милиони туристички пристигнувања и 26,9 милиони ноќевања во комерцијалното сместување.
Тоа се речиси 29 пати повеќе ноќевања отколку во Македонија.
Дури 90,9 отсто од хрватските ноќевања биле остварени од странски туристи.
Просечниот престој на странските посетители во Хрватска изнесувал 5,7 ноќи.
Во Македонија во истиот месец странските туристи останувале во просек само 2,1 ноќ.
Разликата покажува колку е важна способноста на една дестинација да ги задржи гостите, а не само да ги привлече.
Слична слика се забележува и во Бугарија, каде што во август биле регистрирани 1,64 милиони туристички пристигнувања и 6,29 милиони ноќевања.
Од нив, повеќе од четири милиони ноќевања биле остварени од странски туристи.
Просечниот престој на странските гости во Бугарија изнесувал 4,5 ноќи, што е повеќе од двојно подолго од просекот во Македонија.
Бугарија во август располагала со повеќе од 357.000 легла во сместувачки објекти со најмалку десет легла, што дополнително ја нагласува разликата во туристичките капацитети.
Грција, како еден од најголемите туристички пазари во регионот, е уште подалеку. Според последните достапни податоци на грчката статистичка служба, во јули 2026 година биле реализирани 31,7 милиони ноќевања. Податоците за август треба да бидат објавени на 20 октомври.
Иако овие земји имаат различни географски и економски услови, разликите ја покажуваат големината на конкурентскиот јаз што постои на регионалниот туристички пазар.
Странските туристи во Македонија остануваат само два дена
Можеби најважниот показател за слабостите на македонскиот туризам не е вкупниот број посетители, туку времетраењето на нивниот престој.
Во август годинава странските туристи оствариле 131.076 пристигнувања и 272.721 ноќевање.
Тоа значи дека просечниот странски турист останувал нешто повеќе од две ноќи.
Домашните туристи, од друга страна, оствариле 113.437 пристигнувања и 661.321 ноќевање, односно во просек останувале 5,8 ноќи.
Така, иако странците претставувале 53,6 отсто од туристичките пристигнувања, тие учествувале со само 29,2 отсто од ноќевањата.
Останатите 70,8 отсто биле остварени од домашните туристи.
Уште поизразена е разликата кога ќе се разгледаат првите осум месеци од годината.
Во тој период 654.827 странски туристички пристигнувања генерирале 1.210.834 ноќевања, што значи просечен престој од само 1,85 ноќи.
Ова е сериозен структурен показател за ограничената способност на земјата да ги задржи странските гости.
Краткиот престој може да биде карактеристичен за градски, деловни и транзитни патувања. Но кога станува доминантен модел на странската побарувачка, тој го ограничува бројот на ноќевања и можностите туристите да трошат во повеќе локални дејности.
Зголемувањето на бројот на странски туристи, без истовремено продолжување на престојот, затоа не мора да доведе до пропорционален раст на приходите од туризмот.
Што не функционира во македонскиот туризам?
Причините за ограничените резултати не можат да се сведат само на отсуството на море или на големината на државата.
Македонија располага со Охридското Езеро, национални паркови, планински масиви, археолошки локалитети, манастири, вински региони, бањи и можности за активен и рурален туризам.
Но постоењето природни и културни знаменитости само по себе не создава конкурентен туристички производ.
За нивно економско искористување се потребни инфраструктура, организирани туристички услуги, квалитетно сместување, поврзување на различните дестинации и континуирана меѓународна промоција.
Токму на овие слабости укажува и Организацијата за економска соработка и развој (ОЕЦД).
Во извештајот за конкурентноста на Западен Балкан од 2024 година, Македонија добила оценка 2,0 за туристичките политики, наспроти регионалниот просек од 2,5.
Особено слаб резултат, 0,8 наспроти регионалниот просек од 1,9, е забележан кај одржливиот и конкурентен туризам.
ОЕЦД констатира ограничен напредок во туристичкиот маркетинг, недостаток на сеопфатна стратегија за промоција, недоволна координација меѓу институциите и недоволно развиени системи за управување со туристичките дестинации.
Во извештајот се посочува и дека постојните политики не ги следат доволно современите туристички трендови и дека се потребни поголеми инвестиции во квалитетот на понудата и инфраструктурата.
Овие оценки се однесуваат на состојбата утврдена во 2024 година, но покажуваат дека структурните проблеми биле идентификувани и пред најновите туристички резултати.
Во април 2026 година Министерството за култура и туризам најави почеток на процесот за изготвување нова Национална стратегија за туризам за периодот 2027 – 2032 година.
Планот предвидува подобрување на инфраструктурата, квалитетот на услугите и институционалната координација.
Фактот дека земјата сè уште работи на нова долгорочна стратегија отвора прашање колку брзо овие најавени мерки ќе се претворат во резултати што ќе бидат видливи во туристичката статистика.
Охрид не може сам да го носи туризмот
Македонската туристичка понуда долго време се препознава првенствено преку Охрид и Охридското Езеро, додека Скопје има значајна улога кај кратките градски и деловни посети.
Сепак, за создавање поголем туристички промет потребно е поврзување на повеќе дестинации во организирана понуда што ќе ги задржува гостите подолго.
Турист кој ќе дојде во Скопје би можел да продолжи кон Матка, Тетово, Маврово, Галичник, Охрид, Битола, Преспа или винските региони. Но за тоа се потребни достапен превоз, јасни туристички информации, водичи, сместување и конкретни повеќедневни програми.
Ваквите можности постојат, но не е доволно туристот сам да ги открива и организира.
Развојот на планинскиот, винскиот, културниот, гастрономскиот и здравствениот туризам може да придонесе за подолг престој и за намалување на зависноста од неколку најпосетени локации.
Истовремено, потребно е поголемо внимание на заштитата на природното и културното наследство. Туристичкиот раст што ја нарушува животната средина може да ја намали долгорочната вредност на самата дестинација.
Растот од три отсто не е доволен за промена на позицијата
Податоците не покажуваат дека македонскиот туризам е во пад. Напротив, бројот на туристите и ноќевањата расте.
Во првите осум месеци од 2026 година земјата регистрирала 985.959 туристички пристигнувања и 2.694.377 ноќевања.
Но растот од три отсто кај пристигнувањата и 3,7 отсто кај ноќевањата мора да се разгледува во однос на обемот на туристичката активност.
Кога конкурентите имаат неколкукратно поголем број странски гости и многу подолг просечен престој, умерениот раст од ниска основа не е доволен за брзо намалување на разликите.
Исто така, бројот на регистрирани туристички пристигнувања не треба да се изедначува со бројот на единствени лица што ја посетиле земјата. Статистиките ги опфаќаат регистрираните престои во сместувачките капацитети, а методологиите и опфатот се разликуваат меѓу државите.
Регионалната споредба не претставува ниту директно рангирање на туристичките приходи. За таква анализа неопходни се дополнителни податоци за потрошувачката на странските посетители, инвестициите и економското влијание на секторот.
Сепак, разликите во бројот на ноќевања и во должината на престојот се доволно големи за да покажат дека Македонија сè уште не го користи туристичкиот потенцијал во обем споредлив со поголем дел од регионалните конкуренти.
Најголемиот предизвик затоа не е само да пристигнат повеќе туристи, туку земјата да стане дестинација во која странските посетители ќе имаат доволно причини да останат четири, пет или повеќе дена.
Без подолг престој, поквалитетна понуда и посилно позиционирање на меѓународниот пазар, позитивните месечни статистики тешко ќе се претворат во поголема економска корист од туризмот.
