Skip to content
Европа се соочува со ризик да го изгуби последниот голем производствен капацитет во кој пеницилинот се произведува од почеток до крај. Фабриката на фармацевтската компанија „Сандоз“ во австрискиот град Кундл е под силен притисок од евтините кинески антибиотици, а нејзината иднина отвора сериозно прашање за зависноста на Европа од увоз на лекови што секојдневно спасуваат животи.
Според истражувањето на Ројтерс, Кина денес произведува антибиотици и активни фармацевтски состојки по значително пониски цени од европските производители. Тоа им овозможува на европските здравствени системи да набавуваат поевтини лекови, но истовремено го доведува во прашање опстанокот на домашното производство.
Податоците на Евростат покажуваат дека уделот на Кина во увозот на пеницилини и нивни деривати во Европската Унија пораснал од 44 проценти во 2019 година на дури 86 проценти во 2025 година. Ова значи дека Европа станува сè позависна од еден надворешен извор за снабдување со важни антибиотски состојки.
Фабриката во Кундл е единствениот преостанат голем европски погон со целосно интегрирано производство на пеницилин, од активната состојка до готовиот лек. Во нејзината модернизација беа вложени околу 200 милиони евра, вклучително и јавна финансиска поддршка, но компанијата предупредува дека и покрај инвестициите, производството станува економски неодржливо.
Проблемот не е само во конкуренцијата од Кина. Европските производители се соочуваат и со високи трошоци за електрична енергија, работна сила и производство, додека цените на антибиотиците остануваат ниски. Дополнителен притисок создаваат и јавните набавки, во кои најниската цена често има пресудна улога.
„Сандоз“ побара од Европската комисија да испита дали кинеските производители продаваат активни состојки за антибиотици по дампинг-цени, односно по цени што ја нарушуваат пазарната конкуренција. Компанијата смета дека државните субвенции во Кина им овозможуваат на тамошните производители да понудат цени со кои европските фабрики тешко можат да се натпреваруваат. Кина, од своја страна, ги отфрла протекционистичките трговски мерки.
Ризикот не е само економски. За време на пандемијата со ковид-19, Европа веќе се соочи со последиците од зависноста од увоз на медицински производи. Во 2022 година, по зголемениот број респираторни инфекции, во повеќе европски земји беше забележан недостиг од амоксицилин, антибиотик од пеницилинската група.
Европската Унија во меѓувреме започна активности за зајакнување на производството на критични лекови и намалување на зависноста од трети земји. Сепак, примерот со австриската фабрика покажува колку е тешко да се одржи производство на основни лекови во услови на глобална ценовна конкуренција.
Затворањето на фабриката не би значело дека пеницилинот веднаш ќе исчезне од европските аптеки. Но, би значело губење на важен сопствен производствен капацитет и уште поголема зависност од увоз, особено во услови на здравствени кризи, нарушени синџири на снабдување или трговски конфликти.
Речиси еден век по откривањето на пеницилинот од Александар Флеминг, Европа се соочува со нов предизвик: како да обезбеди лекот што ја промени современата медицина да остане достапен, без неговото производство целосно да зависи од одлуки и испораки надвор од континентот.
