Skip to content
Светската банка предупредува дека Хрватска се соочува со сериозен недостиг од работна сила поради стареењето на населението и падот на бројот на работоспособни граѓани. Во земјата во која веќе работат илјадници Македонци, потребата од нови работници отвора можности во градежништвото, туризмот, индустријата, транспортот, здравството и услугите. Но, поголемата побарувачка не значи автоматски подобри услови за секој работник.
Хрватска, која со години е една од дестинациите за македонските работници што бараат подобри приходи и можности за вработување, влегува во период во кој недостатокот од работна сила може дополнително да ја зголеми потребата од работници од странство.
Проекцијата на Светската банка е сериозна: ако не се променат постојните политики, хрватската економија би можела да се соочи со недостиг од околу 327.000 работници до 2035 година. Причината не е само економскиот раст, туку и демографијата — помалку жители, стареење на населението и намалување на бројот на луѓе што можат да работат.
За македонските граѓани ова не е само статистика од соседна европска економија. Во 2025 година во Хрватска биле издадени 11.979 дозволи за престој и работа на државјани на Македонија, според податоците на хрватското Министерство за внатрешни работи цитирани во извештајот на Народниот правобранител. Бројката се однесува на издадени дозволи, а не нужно на толку различни лица што истовремено престојувале и работеле во земјата. Сепак, таа покажува дека македонските работници се значаен дел од странската работна сила во Хрватска.
Зошто на Хрватска ѝ се потребни стотици илјади работници?
Во извештајот „Искористување на имиграцијата за просперитетот на Хрватска“, Светската банка наведува дека земјата во изминатата деценија изгубила речиси 400.000 жители. Во исто време, уделот на населението постаро од 65 години се зголемил од 17,9 проценти во 2012 година на 22,5 проценти во 2022 година. До 2050 година, тој удел би можел да достигне 30 проценти.
Тоа создава двоен притисок. На економијата ѝ се потребни луѓе за да продолжи да произведува, гради, услужува туристи и развива нови дејности, додека сè помал дел од населението е во работоспособна возраст.
Светската банка ја објаснува проекцијата за 327.000 работници преку две движења: до 2035 година понудата на работна сила би можела да се намали за околу 291.000 луѓе, а побарувачката да се зголеми за дополнителни 36.000. Тоа е сценарио засновано врз демографски и економски проекции, а не список од 327.000 конкретни слободни работни места што веќе се објавени.
Недостигот веќе е видлив во повеќе сектори. Според Светската банка, тешкотиите во обезбедувањето квалификувани работници ги ограничуваат инвестициите и развојот во туризмот, градежништвото, индустријата, информатичките технологии, здравството и социјалната грижа.
Каде се отвораат можности за македонските работници?
Европската мрежа за вработување ЕУРЕС ги издвојува градежните занимања, угостителството, транспортот, производството и одредени технички професии меѓу областите во кои хрватските работодавци имаат тешкотии да најдат соодветни кадри.
Во градежништвото се бараат ѕидари, столари, армирачи, заварувачи, електричари, водоинсталатери, молери, покривачи, монтери и оператори на градежни машини. Во туризмот и угостителството има побарувачка за готвачи, помошници во кујна, келнери, пекари и други работници што се потребни за сезонското работење. Се бараат и возачи на камиони, автомеханичари, техничари, програмери и систем-администратори.
За македонските граѓани тоа значи дека можностите не се ограничени само на летна работа на Јадранското Море. Сезонските работни места во туризмот и угостителството остануваат важни, но потребата од работници во градежништвото, производството, транспортот и техничките професии може да отвори и можности за подолгорочно вработување.
Разликата е важна и за работниците и за работодавците. Кандидатите со стручна квалификација, искуство, познавање јазици и специфични технички вештини можат да бараат поширок избор на позиции, додека работниците без квалификации често зависат од сезонскиот карактер на работата и условите што ги нуди конкретниот работодавец.
Сепак, не треба да се создава впечаток дека секое занимање е подеднакво барано во сите делови на Хрватска. ЕУРЕС укажува на регионални разлики: потребите на јадранското крајбрежје, каде што туризмот има голема улога, не се исти со потребите на индустриските и континенталните региони.
Хрватска веќе се потпира врз странска работна сила
Податоците за дозволите покажуваат дека ангажирањето работници од странство веќе е важен дел од хрватскиот пазар на труд. Според извештајот на Народниот правобранител на Хрватска, во 2025 година биле издадени 170.751 дозвола за престој и работа на странски работници од земји надвор од ЕУ — за 35.889 помалку отколку во 2024 година. Меѓу државјаните за кои биле издадени најмногу дозволи биле и македонските граѓани, со 11.979 дозволи.
Намалувањето на вкупниот број дозволи во една година не ја поништува долгорочната проекција за недостиг од работници. Тоа покажува дека годишните бројки зависат и од потребите на работодавците, правилата за вработување, сезоната и структурата на економијата.
Светската банка забележува дека годишните први дозволи за работа за странски државјани пораснале од помалку од 10.000 пред 2016 година на речиси 80.000 во 2023 година. Имиграцијата помага да се пополнат празнините на пазарот на труд и придонесува за економската активност и системот на социјална заштита.
За македонските работници, ова може да значи поголем избор на работни места и подобра преговарачка позиција во дел од занимањата. Но, самата побарувачка не гарантира повисока плата, квалитетно сместување, стабилен договор или сигурна работа преку целата година. Условите зависат од конкретната понуда, квалификациите, регионот и работодавецот.
Поголемата побарувачка не ги укинува ризиците
Во извештајот за работните права на странските работници, хрватскиот Народен правобранител предупредува на случаи на неплатени плати, прекувремена работа без соодветен надомест, проблеми со договорите, незаконски откази и тешкотии поврзани со дозволите за престој и работа. Извештајот укажува и на притисоци врз дел од работниците што се обидуваат да ги заштитат своите права.
Од март 2025 година, законските измени во Хрватска го продолжиле времетраењето на дозволите за престој и работа од една на три години и ја олесниле промената на работодавецот во рамките на важечката дозвола, под утврдените услови. Овие измени се важни затоа што ја намалуваат зависноста на работникот од еден работодавец, но не ги отстрануваат сите административни и практични пречки.
Затоа, пред прифаќање понуда за работа, македонските граѓани треба да проверат дали договорот ги наведува платата, работното време, прекувремената работа, сместувањето и трошоците што ги покрива работодавецот. Особено е важно да се утврди кој ја обезбедува дозволата за работа и престој и под кои услови може да се смени работодавецот.
Недостигот од работници може да им даде поголема вредност на трудот и квалификациите, но само јасните договори и спроведувањето на законите можат да ја претворат таа можност во сигурно вработување.
Што значи ова за Македонија?
Хрватската потреба од работници е истовремено можност за поединците и предупредување за македонската економија. За граѓаните што бараат подобра заработка, поголемата побарувачка во соседна европска земја може да отвори нови патишта за професионален развој и подолгорочна кариера.
За Македонија, меѓутоа, секое заминување на работник значи и прашање за домашниот пазар на труд: дали постојат работни места со доволно високи плати, услови за професионален напредок и сигурност што би ги задржале луѓето во земјата?
Ако македонските работници заминуваат затоа што во странство можат да добијат подобра плата и попредвидливи услови, проблемот не може да се реши со повикување на патриотизмот или со предупредувања за иселувањето. Потребни се продуктивни работни места, повисока додадена вредност, вложување во стручни вештини и подобри услови за работа дома.
Хрватска, пак, ќе мора да решава сопствен проблем: како да ја пополни растечката потреба од работници, а истовремено да ги интегрира странските вработени и да ги заштити нивните права. Светската банка предупредува дека имиграцијата може да помогне, но не е доволна сама по себе без подобро образование и обука, поголемо учество на домашното население на пазарот на труд и поефикасни политики за интеграција.
Затоа прогнозата за 327.000 работници до 2035 година треба да се чита како сигнал за долгорочна промена, а не како гаранција дека секој што ќе замине во Хрватска ќе најде добро платена работа. За македонските граѓани се отвора можност да избираат меѓу повеќе работни места и сектори. За домашната економија, тоа е уште еден потсетник дека борбата за работници сè повеќе ќе се води преку платите, квалификациите, продуктивноста и квалитетот на живот.
