Становите во ЕУ поскапеа за речиси 70%, eве како државите се обидуваат да ја решат кризата

Берлин

Во многу европски земји станува сè потешко да се најде место за живеење, при што цените на недвижностите и кириите растат побрзо од приходите. Владите се обидуваат да ја ублажат кризата со домувањето со различни мерки, од ограничување на кириите до поттикнување на изградбата на нови станови.

Според податоците на Евростат, цените на недвижностите во Европската Унија се зголемиле за речиси 70 проценти, а кириите за 25 проценти од 2015 година. Трошоците за домување во однос на приходите најмногу се зголемиле во Португалија, по што следи Холандија.

Шпанија е на петто место меѓу земјите со најголем раст на трошоците за домување во однос на приходите, додека Грција е на шесто место. Во неколку европски земји, кризата со домувањето предизвика масовни протести и зголемен притисок врз владите.

Шпанија: Ограничувања за кирии и туристичко сместување

Левичарската влада на Шпанија донесе закон во 2023 година кој има за цел да го зголеми бројот на социјални станови, да ги ограничи кириите во областите со голема побарувачка и да ги казни сопствениците на празни станови. Сепак, не сите региони ги спроведоа мерките.

Барселона планира да престане да ги обновува дозволите за околу 10.000 туристички станови до крајот на 2028 година. Градските власти сакаат да ги вратат овие станови на пазарот за долгорочен изнајмување со цел да ја зголемат понудата за сместување за локалното население.

Во септември, иселувањето на 80-годишна жена од станот во Мадрид во кој живеела седум децении предизвика бран протести. Настанот, кој се случи непосредно пред распишувањето на предвремените избори, дополнително го зголеми притисокот врз властите.

Премиерот Педро Санчез претстави нови мерки за заштита на правата за домување по генералниот штрајк. Тие вклучуваат продолжување на забраната за иселување на ранливи лица до крајот на 2030 година и дополнителни мерки против шпекулациите со недвижности.

Португалија: Полесни иселувања и повисоки даноци за странските купувачи

Во Португалија, мерките усвоени од парламентот во септември предизвикаа протести, особено реформата на пазарот за изнајмување што има за цел да ги поедностави и забрза иселувањата на станарите кои не плаќаат кирија.

Централно-десничарската влада на премиерот Луис Монтенегро сака да ја зголеми понудата на станови за изнајмување преку даночни олеснувања за приватните сопственици. Во исто време, одлучи да ги зголеми даноците за купувачите на недвижности кои не се жители на Португалија.

Холандија: Кириите се ограничени, сопствениците почнуваат да продаваат станови

Во 2024 година, холандската влада ги ограничи кириите за некои станови во приватна сопственост за да ја ублажи кризата со домувањето. Сепак, многу сопственици подоцна одлучија да ги продадат своите имоти, што дополнително ја намали понудата на станови за изнајмување.

Кириите за нерегулирани станови продолжија да растат. Владата ова лето објави нови мерки за забрзување на изградбата, со цел две третини од становите да бидат достапни за граѓаните, или за купување или за долгорочен изнајмување.

Франција: Тие сакаат повеќе станови, ги олабавуваат еколошките барања

Француската влада се обидува да ја зголеми понудата на станови со поттикнување на нова градба и враќање на недвижностите на пазарот за изнајмување од 2023 година. Притоа, таа е подготвена да ги олесни некои од еколошките барања што ги зголемуваат трошоците за сопствениците и инвеститорите.

Парламентот моментално дебатира за закон со кој би се олеснила обврската за енергетски реновирање на слабо изолирани станови за изнајмување. Крајната десница успеа да протурка амандман со кој целосно би се укинала обврската.

Предлог-законот, исто така, предвидува поедноставни административни процедури за изградба на станови и поголеми даночни олеснувања за приватните сопственици на недвижности, за кои владата се надева дека ќе ги поттикнат инвестициите и ќе го зголемат бројот на достапни недвижности.

Германија: Полесни ограничувања за градба и изнајмување

Владата на канцеларот Фридрих Мерц дозволи отстапувања од локалните урбанистички планови за да се забрза изградбата на станови. Општините кои сакаат да го сторат тоа можат да дозволат погуста градба и полесна пренамена на постојните простори, но резултатите засега се скромни.

Германија ги ограничува кириите за нови договори во областите со најголем притисок врз пазарот на домување од 2010 година. Овие мерки го забавија растот на цените за изнајмување, но во исто време имаа негативни последици врз изградбата на нови станови.

Кризата со домувањето повторно го зголеми интересот за станбените задруги, кои претставуваат еден вид средна точка помеѓу приватното и социјалното домување. Денес, задругите управуваат со приближно една десетина од германскиот фонд на станови за изнајмување.

Кооперативниот модел се смета за еден од начините за ограничување на шпекулациите со недвижности. Во Берлин, радикалната левица победи на последните избори со ветување за префрлање на становите од големи приватни сопственици во јавна сопственост.

Сепак, правната изводливост на таков пренос на сопственост останува под знак прашалник. Дебатата за ова покажува колку важно станало прашањето за домување во германската политика, особено во големите градови со високи кирии.

Обединето Кралство: Изградба на социјални станови и ограничување на иселувањата

Британската лабуристичка влада се обидува да ја реши кризата со домувањето со зголемување на градежништвото. Буџетот обезбеди средства за 300.000 социјални и достапни станови и обезбеди поддршка за граѓаните кои ќе го купат својот прв имот во новоградба.

Реформата на приватниот пазар за изнајмување ги укина иселувањата без основана причина. Сопствениците на недвижности можат да ги зголемат кириите не повеќе од еднаш годишно, потег за кој владата се надева дека ќе обезбеди поголема стабилност и заштита за закупувачите.

И покрај најавените мерки, изградбата на нови станови продолжува да биде забавена поради високите трошоци за кредити и регулаторните и даночните ограничувања. Поради овие пречки, зголемувањето на понудата не се случува со брзината што владата сака да ја постигне.

Италија: Планирани се 100.000 станови со поевтини кирии

Соочена со протести поради високите трошоци за домување, италијанската влада одлучи да го намали данокот на договорените кирии. Ова има за цел да ги охрабри сопствениците да издаваат станови под кирија по однапред договорени и поповолни услови.

Владата, исто така, усвои долгорочен план кој има за цел да обезбеди околу 100.000 станови со фиксна кирија во текот на следните десет години. Дел од ова би се создало со реновирање на постојните јавни станови, а дел со изградба на нови со користење на поедноставени процедури.

Грција: Тие го ограничуваат изнајмувањето на туристи и го охрабруваат купувањето на прв дом

Грција се обидува да го ограничи силниот раст на туристичките изнајмувања, особено во Атина и Солун, каде што е сè потешко да се најде стан за долгорочно домување. Властите значително ја ограничија и програмата „златна виза“ наменета за странци кои купуваат недвижен имот.

Државата нуди субвенционирани станбени кредити со пониски каматни стапки за граѓаните кои го купуваат својот прв имот. Ова има за цел да го олесни купувањето дом, особено за оние за кои високите цени на недвижностите и трошоците за позајмување се најголемата пречка.

Грчките власти нудат и субвенции за сопственици кои реновираат имоти, а потоа ги нудат за долгорочен изнајмување. Целта е да се зголеми бројот на достапни станови на пазарот и да се намали притисокот што го создаваат туристичките сместувачки капацитети врз локалното население.

Рацин.мк ве прашува:

Кој најмногу придонесува говорот на омраза да стане нормална појава во Македонија?

Најчитано

Рацин.мк ве прашува:

Кој најмногу придонесува говорот на омраза да стане нормална појава во Македонија?