Skip to content
Економските показатели растат, но штом од статистичките табели се преместиме во едно просечно домаќинство, сликата станува многу понепријатна.
На четиричлено семејство во септември му се потребни 69.432 денари за минималната синдикална кошничка. Ако живее под кирија, сумата се искачува на 84.807 денари. Две минимални плати не се доволни ниту за првата сума.
Токму затоа зад добрите проценти останува едно едноставно прашање: ако економијата навистина оди толку добро, кога тоа ќе го почувствуваат луѓето што ја создаваат?
Министерот за економија и труд Бесар Дурмиши денеска од Азербејџан соопшти дека македонската економија во првата половина од 2026 година пораснала за 3,7 отсто, инвестициите во фиксен капитал за 9,3 отсто, а во вториот квартал растот на БДП достигнал 4,3 отсто.
„За нас ова е важен сигнал дека во време на глобална неизвесност не смееме да се откажеме од инвестицискиот циклус“, порача Дурмиши, посочувајќи ги инфраструктурата, енергетиката, дигитализацијата, човечкиот капитал и производствените капацитети како области во кои треба да продолжат инвестициите.
Но макроекономскиот раст има вредност за граѓаните само ако во одреден момент се претвори во подобар животен стандард. Токму тука оптимистичната слика почнува да се распаѓа.
Раст од 4,3 отсто, но за кого?
БДП покажува дека во земјата се произведуваат повеќе стоки и услуги, но не покажува колку од создадената вредност стигнува до работниците и домаќинствата.
Просечната нето-плата во јули достигна 48.499 денари и е за 7,1 отсто повисока отколку една година претходно. Но просекот не значи дека најголемиот дел од вработените ја добиваат таа сума. Многу пореална слика за најниско платените дава минималната нето-плата од 26.046 денари.
Само храната и пијалаците во септемвриската синдикална кошничка чинат 25.259 денари – речиси цела минимална плата.
А потоа доаѓаат струјата, водата, превозот, облеката, образованието и здравството.
Двајца работат, а недостигаат 17.340 денари
Ако двајца родители земаат минимална плата, во домот внесуваат 52.092 денари. До минималната синдикална кошничка им недостигаат 17.340 денари месечно.
Ако семејството нема сопствен стан и плаќа кирија, јазот надминува 32.000 денари.
Тешко е во таква математика да се препознае приказната за подобар животен стандард. Двајца луѓе работат полно работно време, а нивните две законски минимални плати не се доволни за минималните трошоци на четиричлено семејство.
Инфлацијата падна. Цените не паднаа.
Годишната инфлација во август изнесуваше 2,6 отсто. Но пониска инфлација не значи пониски цени – значи дека цените растат побавно.
Производ што пред инфлаторниот бран чинел 100 денари, а потоа поскапел на 130, не се враќа на 100 затоа што инфлацијата се намалила.
Затоа статистиката може да покажува смирена инфлација, а граѓанинот да не чувствува никакво „смирување“ кога плаќа во маркет.
Дурмиши уште во април тврдеше дека „цените се ставени под контрола“ и дека владините мерки го штитат стандардот на граѓаните. Но контролирано поскапување и достапен живот не се иста работа.
Особено кога синдикалната кошничка само од август до септември порасна за уште 757 денари.
За домаќинство кое веќе го завршува месецот без заштеда, тоа се пари што мора да се скратат од нешто друго – облека, детска активност, поправка, излегување или заштеда што повторно ќе почека.
Ни две просечни плати не оставаат многу простор со кирија
Да ја земеме и подобрата варијанта. Двајца вработени со просечна плата располагаат со 96.998 денари месечно.
Ако живеат под кирија и ја примениме синдикалната пресметка од 84.807 денари, им остануваат 12.191 денар.
Од нив треба да се покријат кредит, поголема поправка на автомобил, стоматолог, нов апарат за дома, роденден, екскурзија, одмор или едноставно нешто да се остави настрана.
Токму затоа животниот стандард не се мери само со тоа дали семејството успеало да ги плати основните сметки. Разликата меѓу преживување и пристоен живот е во она што останува потоа.
Владата има бројки за раст. Граѓаните имаат сметки.
Растот од 4,3 отсто е официјален податок. Повисока е и просечната плата.
Од Владата не се очекуваат само добри макроекономски проценти. Вистинскиот тест е колку тие проценти се претвораат во повисок расположлив доход, подобро платени работни места и поголема финансиска сигурност.
Ако економијата расте, инвестициите растат и платите растат, тогаш останува прашањето: колку долго две минимални плати ќе бидат недоволни за една минимална семејна кошничка?
Тоа е бројката што многу потешко се вклопува во оптимистичен економски говор.
На крајот на месецот никој не плаќа сметка со 4,3 отсто БДП. Сметките се плаќаат со плата.
