Иста цена за струјата, но не и за парното: што следува од 1 јануари

парното

Државните електрани ќе му понудат на ЕВН Хоум струја по истата цена од 65 евра за мегават-час, но тоа не значи иста сметка за граѓаните од 1 јануари. На конечната цена влијаат тарифите за пренос и дистрибуција за кои допрва одлучува регулаторот, а парното, според премиерот Христијан Мицкоски, ќе биде поскапо од лани.

Мицкоски на 13 ноември изјави дека АД ЕСМ на јавниот повик на ЕВН Хоум ќе достави понуда со иста цена како минатата година, без барање за поскапување. Владата и ЕСМ, рече тој, подготвиле бизнис-план според кој производот остануваат по иста цена, а компанијата целела кон профит до крајот на 2027 година. За државните субјекти ветува „нула“, но додаде дека не може да гарантира за приватните компании.

Што значи „иста цена“

Цената од 65 евра за мегават-час е цената по која ЕСМ му продава струја на ЕВН Хоум, универзалниот снабдувач за домаќинствата и малите потрошувачи. ЕВН Хоум објави нов тендер пред околу една недела, а вообичаено досега единствена понудувачка била ЕСМ. На прошлогодишниот тендер, на 27 ноември 2025 година, ЕСМ била единствена понудувачка, исто по 65 евра.

Тоа е само еден дел од сметката. Регулаторната комисија за енергетика (РКЕ) ги разгледува пресметките на Електродистрибуција, МЕМО и МЕПСО и ја утврдува новата цена за пренос и дистрибуција. МЕПСО на 16 октомври побара тарифата за пренос да порасне за 97,68 отсто, од 0,3018 на 0,5966 денари по киловат-час од 1 јануари 2027 година. Регулираниот приход што го бара за 2027 е околу 3,39 милијарди денари, наспроти одобрените 1,88 милијарди. Преносот е една ставка, па анализите покажуваат дека тоа не значи автоматски двојно повисоки сметки.

Претседателот на РКЕ, Марко Бислимовски, минатата година изјави дека делот од цената што го регулира РКЕ влијае околу 36 отсто врз конечната цена. Одлуката за новите тарифи допрва следува, а претходно беше најавено дека цените за пренос и дистрибуција се утврдуваат во ноември и декември.

Тоа е обрт во однос на претходните изјави. Во октомври Мицкоски ја вброи ЕСМ меѓу компаниите што бараат корекција на цените, а сега порачува дека поскапување нема.

Парното: гасот е главниот притисок

Кај парното пораката е поразлична. Сите четири компании што работат со топлинска енергија во Скопје (ЕСМ Производство, ЕСМ Снабдување, ЕСМ Дистрибуција и Енерџи Еколинк, порано „Скопје Север“) побарале од РКЕ корекција на цената, со образложение дека гасот е поскап. Според ЕСМ, цената на гасот во октомври е за околу 60 отсто повисока од онаа врз основа на која РКЕ одлучувала во јули. Мицкоски вели дека е трипати поскап од минатогодишната цена за истиот период.

Тој оцени дека бараното поскапување е „многу големо“, но дека Владата ќе се бори тоа да не биде алармантно. РКЕ треба да ги провери трошоците и да одлучи колку од нив се оправдани. Ако се одобри, тоа ќе биде трето поскапување на парното во 2026 година, по зголемувањето од пет отсто во јануари и од речиси шест отсто од 1 август. Тогаш за просечен стан од 60 квадрати сметката порасна за околу 140 денари месечно.

Кој ќе ја плати разликата

Тука е клучното прашање. Ако цената на струјата и парното остане пониска од трошокот, разликата некој мора да ја покрие. ЕСМ е истовремено и произведувач на струја и компанија што снабдува со парно, па задржувањето цени значи притисок врз нејзиниот биланс.

Во август Рацин.мк пишуваше дека регионалните берзански цени се околу 157 до 187 евра за мегават-час, далеку над 65, и дека увозот на скапа струја би бил загуба за ЕСМ. Во изворите што ги проверивме не е соопштено дали разликата ќе ја покрие државата преку субвенција или ЕСМ преку сопствениот профит, ниту колку би чинела. Буџетот за 2027 година, за кој расправата е во тек, е местото каде што тоа треба да се бараат одговорите.

Што следува: резултатот од тендерот на ЕВН Хоум, одлуките на РКЕ за тарифите за пренос и дистрибуција и одлуката за парното. Дури тогаш граѓаните ќе знаат колку ќе платат од 1 јануари.

Рацин.мк ве прашува:

Кој дел од системот е најодговорен за убиствата на жени?

Најчитано

Рацин.мк ве прашува:

Кој дел од системот е најодговорен за убиствата на жени?