Skip to content
Во 2025 година, општините Тетово, Штип, Куманово и Карбинци склучиле договори за јавни набавки во вредност од 22,8 милиони евра, за кои била евидентирана само една понуда. За само една година, вредноста на ваквите договори пораснала повеќе од петпати, покажува споредбената анализа на „Рацин.мк“ на податоците од Електронскиот систем за јавни набавки.
Во 2024 година, четирите општини имале 86 договорни записи со една понуда, во вкупна вредност од 278 милиони денари, односно околу 4,5 милиони евра. Во 2025 година, бројот се зголемил на 94, но нивната вредност достигнала 1,4 милијарди денари, или приближно 22,8 милиони евра.
Тоа претставува раст од 404 проценти за една година.
Додека бројот на договорите со една понуда се зголемил за само девет проценти, нивната вредност пораснала повеќе од петпати.
Податоците отвораат прашање за конкуренцијата во јавните набавки и за условите под кои општините склучуваат договори вредни милиони евра.
Речиси секој втор денар во 2025 година
Анализата опфаќа вкупно 607 договорни записи од четирите општини, од кои 300 се однесуваат на 2024, а 307 на 2025 година.
Во 2024 година, вредноста на договорите со една понуда изнесувала 25,2 проценти од вкупната евидентирана вредност на јавните набавки.
Во 2025 година, овој удел се зголемил на 43,8 проценти.
Тоа значи дека речиси секој втор денар од вредноста на евидентираните договори во четирите општини се однесува на набавки кај кои е наведена само една пристигната понуда.
Притоа, разликите меѓу општините се значителни.
Тетово со 13,4 милиони евра договори со една понуда
Најголемата вредност на договорите со една понуда е забележана во Тетово.
Во 2024 година, општината имала 20 вакви договорни записи, во вредност од 34,9 милиони денари.
Во 2025 година, бројот се зголемил на 33, а нивната вредност достигнала 823,8 милиони денари, односно околу 13,4 милиони евра.
Уделот на договорите со една понуда во вкупната вредност на набавките пораснал од 28,8 на 59,5 проценти.
Со други зборови, речиси 60 проценти од вредноста на евидентираните договори што Општина Тетово ги склучила во 2025 година се однесуваат на постапки или делови од постапки кај кои е наведена една понуда.
Куманово со над шест милиони евра
Во Куманово, вредноста на договорите со една понуда во 2025 година достигнала 371,1 милион денари, односно нешто над шест милиони евра.
Во 2024 година биле евидентирани 34 вакви договорни записи, со вкупна вредност од 178 милиони денари.
Во 2025 година нивниот број се зголемил на 35, а вредноста повеќе од двојно пораснала.
Сепак, за разлика од Тетово, уделот на овие договори во вкупната вредност на набавките во Куманово се намалил од 49,2 на 45,4 проценти.
Тоа покажува дека вкупната вредност на јавните набавки во општината растела побрзо од вредноста на договорите со една понуда.
Во Штип помалку договори, но речиси петпати поголема вредност
Во Штип е забележан поинаков тренд.
Во 2024 година биле евидентирани 21 договорен запис со една понуда, во вредност од 37,1 милион денари.
Во 2025 година бројот се намалил на 16, но нивната вредност достигнала 177,9 милиони денари, односно околу 2,9 милиони евра.
Тоа значи дека и покрај помалиот број договори, нивната вкупна вредност пораснала речиси петпати.
Уделот на договорите со една понуда во вкупната вредност на набавките се зголемил од 6,8 на 20,4 проценти.
Овој податок покажува дека во 2025 година во Штип биле склучени помалку договори со една понуда, но со значително поголема просечна вредност.
Карбинци со намален удел на договорите со една понуда
За разлика од Тетово и Штип, во Карбинци уделот на договорите со една понуда се намалил.
Во 2024 година биле евидентирани 11 вакви договорни записи, во вредност од 28,1 милион денари.
Во 2025 година нивниот број се намалил на 10, додека вредноста останала речиси непроменета и изнесувала 28,2 милиони денари.
Уделот во вкупната вредност на јавните набавки се намалил од 37,6 на 22,9 проценти.
Ова покажува дека растот на општинските набавки не бил проследен со ист тренд во сите четири општини.
Каде е конкуренцијата за народните пари?
Споредбата на четирите општини покажува дека во 2025 година значително пораснала вредноста на јавните набавки кај кои е евидентирана само една понуда.
Особено е впечатливо што растот на вредноста е многу поголем од растот на бројот на ваквите договори.
Во Тетово, речиси 60 проценти од вредноста на договорите се однесуваат на записи со една понуда, во Куманово 45,4 проценти, во Карбинци 22,9 проценти, а во Штип 20,4 проценти.
Иако постапките со една понуда не се сами по себе незаконски, нивниот висок удел во вредноста на јавните набавки отвора прашања за ефективноста на конкуренцијата.
Јавните набавки треба да овозможат економично и ефикасно користење на буџетските средства, а конкуренцијата меѓу понудувачите е еден од механизмите преку кои се обезбедуваат поповолни услови за јавните институции.
Кога за договори вредни милиони евра пристигнува само една понуда, се намалува можноста за споредување на цените и условите меѓу повеќе заинтересирани компании.
Тоа не докажува дека договорените цени се повисоки од пазарните, ниту дека постојат неправилности. Но, претставува основа за дополнително испитување на условите на набавките, заинтересираноста на компаниите и причините за ограничениот број понуди.
Како е направена анализата
Истражувањето на „Рацин.мк“ опфаќа 607 договорни записи од јавните набавки на општините Тетово, Штип, Куманово и Карбинци, за периодот од 1 јануари 2024 до 31 декември 2025 година.
За распределбата по години е користен датумот на склучување на договорот, независно од датумот на објавување на огласот.
Податоците за бројот на понуди се преземени од евиденцијата во Електронскиот систем за јавни набавки.
Кај набавките поделени на повеќе делови, една евидентирана понуда за конкретен договорен запис не значи нужно дека во целата постапка учествувал само еден економски оператор.
Вредностите се пресметани според износите со вклучен ДДВ. Тие претставуваат договорени или евидентирани вредности, а не нужно средства што веќе биле исплатени.
Пресметките се направени врз основа на извезените податоци од ЕСЈН. Тие не претставуваат поединечна ревизија на реализацијата на секој договор.
Оваа анализа е дел од истражувачката серија на „Рацин.мк“ за јавните набавки во македонските општини. Во следните продолженија ќе ги анализираме тендерите и склучените договори и во други општини, со фокус на вредноста на набавките, конкуренцијата меѓу понудувачите и распределбата на јавните средства.
