Skip to content
Коска од диносаурус пронајдена во Бразил повторно ја разбуди фантазијата за вистински „Паркот Јура“. Во нејзината внатрешност научниците откриле микроскопски структури што ги толкуваат како фосилизирани црвени крвни клетки, заедно со хемиски траги поврзани со крвта. Животното живеело пред околу 115 милиони години.
Откритието звучи како почеток на филм во кој следниот чекор е изведување мало диносаурусче во лабораторија. Но истражувачите не пронашле употреблива ДНК. Без неа, ова откритие не нè доведува на чекор до клониран диносаурус.
Сепак, она што го пронашле е доволно необично и без холивудско продолжение.
Меѓународниот тим, предводен од Универзитетот „Кертин“ во Австралија, анализирал коски од ногата на Aratasaurus museunacionali, месојаден диносаурус што се движел на две нозе и достигнувал должина од околу три метри. Резултатите се објавени на 2 ноември во научното списание ПНАС.
Во каналите низ кои некогаш минувале крвни садови забележале бројни ситни, овални структури. Нивниот изглед потсетувал на крвни клетки, но истражувачите знаеле дека само сличноста под микроскоп не е доволна.
Затоа ја испитале и хемијата на примерокот. Откриле хем и соединенија поврзани со него. Хемот е делот од хемоглобинот што содржи железо и овозможува врзување кислород. Неговото присуство, заедно со местоположбата и составот на микроскопските структури, според авторите, дава силни докази дека гледаат остатоци од древна крв.
Клетките, се разбира, не преживеале како живи клетки. Во текот на фосилизацијата биле минерализирани. Истражувачите сметаат дека минерал богат со манган помогнал да се зачуваат нивните структури, додека брзото затрупување во средина со малку кислород придонело за исклучителното зачувување.
Токму тука е разликата што лесно се губи во возбудливите наслови. Зачувана трага од крв не значи зачувано генетско упатство за создавање животно.
ДНК ги носи информациите потребни за развојот и функционирањето на организмот. Хемот има друга улога и не го содржи тој генетски запис. Неговото преживување не докажува дека преживеала и ДНК од диносаурусот.
Кај клонирањето животни, како во познатиот случај со овцата Доли, научниците користат генетски материјал од клетка и ја пренесуваат нејзината јадрена содржина во јајце-клетка од која е отстрането јадрото. Фосилизирана структура што некогаш била крвна клетка не може едноставно да ја одигра истата улога.
Дополнителниот проблем е времето. ДНК се распаѓа, а зачувувањето на одделни молекули или клеточни облици низ милиони години не значи дека е сочуван целиот геном. Затоа „најдовме траги од крв“ и „можеме да клонираме диносаурус“ се две многу оддалечени научни тврдења.
Постои и дебата околу толкувањето на самото откритие. Палеонтологот Мери Швајцер, која не учествувала во истражувањето, за „Лајв сајенс“ изјави дека не е убедена оти прикажаните структури навистина се остатоци од црвени крвни клетки. Таа посочи разлики во нивната форма и големина во однос на очекуваните клетки кај птиците и влекачите, истовремено поздравувајќи го молекуларниот пристап во истражувањето.
Следниот важен чекор ќе биде наодите да се проверат и кај други фосили. Ако се потврдат, тие би можеле да помогнат подобро да разбереме како се зачувуваат биолошките траги и што можат да ни кажат за организмите што исчезнале одамна.
Тоа отвора возбудлива можност и за музејските збирки. Коски што со децении биле проучувани поради нивната форма можеби содржат и хемиски информации што досега никој не ги барал.
Засега нема најава за диносаурус во лабораториско јајце. Има можност од една древна коска да дознаеме многу повеќе отколку како изгледало животното на кое му припаѓала.
