Skip to content
Најновиот извештај на Светска банка открива загрижувачка слика за македонската економија, која на хартија бележи благ раст, но во реалноста се соочува со сериозни финансиски ризици. Бројките покажуваат дека економскиот систем се одржува преку масовно задолжување на населението и прекумерно потпирање на државата врз домашните банки, што претставува рецепт за идна финансиска нестабилност.
Граѓаните земаат кредити побрзо од компаниите
Во здрава економија, кредитите главно одат кај фирмите за да отвораат нови фабрики и работни места. Кај нас се случува спротивното: граѓаните се задолжуваат со побрзо темпо отколку бизнисите. До февруари оваа година, кредитите на домаќинствата пораснале за над 16%, додека кредитите за фирмите заостануваат. Ова значи дека граѓаните земаат кредити за да купат станови или да го одржат животниот стандард, а не за да создаваат нова вредност.
Уште пострашен е податокот дека дури 70% од сите кредити во македонските банки се врзани исклучиво за недвижности. Тоа е како државата да ги ставила сите јајца во една кошница – доколку пукне градежниот балон или паднат цените на становите, последиците ќе бидат катастрофални.
Токму затоа, Народната банка во паника мораше да воведе построги правила кои стапуваат на сила од 1 декември, со цел да им го отежни на граѓаните земањето нови кредити преку ограничување на висината на ратите и рокот на отплата.
Државата ги празни банкарските трезори
Вториот голем проблем е тајната врска меѓу државната каса и банките. Наместо банките да ги чуваат парите за граѓаните и стопанството, тие масовно купуваат државни долгови за да ги покријат буџетските дупки на владата. Според Светската банка, износот на државен долг кој го поседуваат македонските банки сега изнесува над 100% од нивниот основен заштитен капитал.
Едноставно кажано, ова е како да му ги позајмите сите ваши заштеди на еден пријател кој постојано троши повеќе отколку што заработува. Доколку државата се соочи со проблеми и не може да ги враќа долговите, тоа директно ќе ги повлече и банките кон дното. Со оглед на тоа што профитот на банките веќе почнува да паѓа, оваа опасна прегратка меѓу презадолжената држава и банкарскиот систем претставува темпирана бомба за целокупната економија.
