Skip to content
Малку мувла на лебот или на површината на домашниот џем често ја отвора истата дилема. Дали е доволно да го отстраниме расипаниот дел и да го изедеме остатокот? Кај многу намирници, видливата дамка е само дел од проблемот, бидејќи мувлата може да се прошири и под површината.
Некои видови мувла создаваат микотоксини, токсични соединенија што можат да ја загадат храната. Според Светската здравствена организација, тие се среќаваат во житарици, јаткасти плодови, сушено овошје, зачини и други производи, а може да настанат при одгледувањето, бербата или складирањето.
На ризиците потсетува и прилогот на Бугарската национална телевизија, пренесен од Латвиската телевизија, кој го разгледува честото домашно „спасување“ мувлосана храна.
Здравствените последици зависат од видот на токсинот, внесената количина и изложеноста. Некои микотоксини можат да предизвикаат акутно труење, додека долготрајната изложеност на одредени соединенија е поврзана со оштетување на органите и зголемен ризик од рак. Афлатоксините, на пример, можат да го оштетат црниот дроб.
Тоа не значи дека едно случајно залче мувлосана храна неизбежно ќе предизвика болест години подоцна. Предупредувањето се однесува на намалување на изложеноста, особено на навиката редовно да се јадат производи со знаци на расипување.
Кај лебот, отсекувањето на зелената или белузлавата дамка не е доволно. Порозната структура овозможува мувлата да навлезе подлабоко од делот што го гледаме. Затоа мувлосаниот леб не треба да се јаде, ниту да се „спасува“ со препекување.
Слично важи и за џемот и слаткото. Отстранувањето на горниот слој не гарантира дека остатокот е безбеден. Препораката е мувлосаниот производ да се фрли, наместо да се употреби за колач или друг десерт.
Ниту готвењето не е сигурно решение. Многу микотоксини се хемиски стабилни и можат да преживеат вообичаена обработка на храната. Уништувањето на самата мувла не значи дека се отстранети и соединенијата што ги создала.
Кај сирењата, важно е за каков производ станува збор. Меки сирења, крем-сирење, јогурт и павлака со неочекувана мувла треба да се фрлат. Истото важи и за мувлосано рендано, издробено или исечено сирење.
Исклучок може да биде големо парче тврдо сирење, како чедар или пармезан, со мала, ограничена дамка. Препораките предвидуваат отсекување најмалку 2,5 сантиметри околу и под зафатеното место. Ножот не треба да ја допира мувлата и потоа да ја пренесе на остатокот, а зачуваното парче треба повторно да се спакува во чиста обвивка.
Ова правило не треба да се применува врз меко бело сирење само затоа што може да се исече со нож.
Постојат и сирења што намерно се произведуваат со избрани култури мувла, како горгонзола и рокфор. Контролираната мувла што е дел од производството се разликува од неочекуваното расипување на храната во домашниот фрижидер.
Најдобрата заштита почнува со правилното чување. Житарките, јаткастите плодови и сушеното овошје треба да се чуваат на суво и соодветно ладно место, а расипливите производи според упатството на пакувањето. Чистите садови, приборот и редовното чистење на фрижидерот го намалуваат ризикот мувлата да се пренесува меѓу производите.
Со голо око не можеме да утврдиме дали некоја мувла создала опасни токсини. Кај лебот, џемот и меките млечни производи, затоа, отстранетата дамка не е доказ дека храната повторно е безбедна.
Извори: БНТ, Латвиска телевизија, Светска здравствена организација, Европска агенција за безбедност на храната, Универзитет на Северна Каролина, Универзитет „Клемсон“, американска Служба за безбедност и инспекција на храната.
