Skip to content
Документарниот филм „NAZA“, составен од сведоштва на 24 израелски разузнавачи и војници, предизвика силни реакции на Венецискиот филмски фестивал. Во филмот тие опишуваат како се избирале цели во Газа, како се користела вештачка интелигенција и колкав број цивилни жртви бил прифаќан при одобрување воздушни напади.
Филмот е дело на израелските автори Јувал Абрахам и Рејчел Сзор, дел од екипата зад оскаровецот „No Other Land“. Тие три години тајно ги снимале интервјуата на покриви во Тел Авив, а идентитетот, гласовите и изгледот на соговорниците се изменети за да бидат заштитени.
Насловот „NAZA“ доаѓа од израелски воен акроним кој, според авторите, се користи за очекувани цивилни жртви при напад. Филмот се обидува да покаже како проценката на таканаречената колатерална штета станувала дел од процесот при изборот на цели.
Во сведоштвата се зборува и за употреба на автоматизирани и AI-системи за идентификација на лица осомничени за поврзаност со Хамас. Некои од соговорниците тврдат дека цели биле одобрувани и кога било познато дека во куќите или становите има цивили.
Еден од офицерите во филмот ја опишува кампањата како „масовно убивање на индустриско ниво“. Авторите велат дека нивната цел не била да добијат политички ставови од војниците, туку детално да реконструираат како функционирал системот за надзор, избирање цели и бомбардирање.
Израелските власти ги отфрлаат тврдењата дека намерно ги таргетираат цивилите. Израелската армија постојано наведува дека презема мерки за намалување на цивилните жртви и го обвинува Хамас дека дејствува од густо населени области и ја користи цивилната инфраструктура. Хамас ги отфрла ваквите обвинувања.
„NAZA“ се надоврзува на истражувања објавувани од 2023 до 2025 година од +972 Magazine, Local Call и The Guardian, кои истражуваа употреба на автоматизирани системи при израелските операции во Газа.
Документарецот е единствениот документарен филм во главната конкуренција на годинашниот фестивал во Венеција и се натпреварува за „Златен лав“. По премиерата доби овации што траеле околу 25 минути.
Во војната што започна по нападот на Хамас врз Израел на 7 октомври 2023 година, кога беа убиени околу 1.200 лица, според здравствените власти во Газа досега загинале повеќе од 73.000 Палестинци. Израел ги оспорува дел од податоците на властите во Газа, но размерите на цивилните жртви и уништувањето се предмет на повеќе меѓународни истраги и судски постапки.
„NAZA“ не носи судска пресуда за случувањата во Газа. Неговата тежина е во тоа што сведоштвата доаѓаат од луѓе кои самите биле дел од израелскиот воен и разузнавачки систем и кои опишуваат како се носеле одлуките зад нападите.
