Skip to content
Паметните очила со вештачка интелигенција освојуваат милиони корисници, но нивниот брз раст отвора сериозни прашања за приватноста. Во 2025 година во светот биле испорачани четирипати повеќе вакви уреди отколку претходната година, додека европските регулатори предупредуваат дека технологијата овозможува снимање луѓе без нивно знаење.
Според податоците на истражувачката компанија „Омдиа“, глобалните испораки на паметни очила со вештачка интелигенција достигнале 8,4 милиони примероци во 2025 година, наспроти околу 2,1 милион во 2024 година. Најголем дел од пазарот го држат очилата развиени во соработка меѓу „Мета“ и француско-италијанската компанија „ЕсилорЛуксотика“, производител на брендовите „Реј-Бан“ и „Оукли“.
Во првата половина од 2026 година, очилата на „Мета“ и „ЕсилорЛуксотика“ учествувале со 81,3 проценти во вкупните светски испораки на паметни очила со вештачка интелигенција.
Нивната популарност се должи и на изгледот. За разлика од првите генерации паметни очила, кои изгледаа како футуристички уреди, новите модели речиси не се разликуваат од класичните очила за сонце или диоптриски очила.
Корисниците можат да фотографираат, да снимаат видео, да слушаат музика, да разговараат телефонски и да користат дигитални асистенти без да посегнат по мобилниот телефон. Некои модели овозможуваат и превод на разговори и добивање информации за предметите што корисникот ги гледа.
Но токму можноста технологијата да остане речиси незабележлива станува главен предизвик за заштитата на личните податоци.
Европските регулатори предупредуваат на ризиците
Европскиот одбор за заштита на податоците на 13 октомври објави посебен став за паметните очила, предупредувајќи дека нивната употреба може да доведе до снимање и обработка на лични податоци без луѓето во околината да бидат свесни за тоа.
Посебна загриженост предизвикуваат можностите за снимање разговори, пренесување видео во живо и споделување содржини на социјалните мрежи.
Европските регулатори препорачуваат снимањето да биде јасно означено со видливи светлосни сигнали, звучни предупредувања или други механизми што ќе им овозможат на луѓето да препознаат кога камерата или микрофонот се активни.
Се разгледуваат и дополнителни технички решенија за заштита на случајните минувачи, меѓу кои автоматско замаглување на лицата и ограничување на обработката на личните податоци.
Според европските правила, производителите и компаниите што ги обработуваат податоците не можат целата одговорност за приватноста да ја префрлат врз корисниците на очилата.
Технологијата напредува побрзо од правилата
Паметните очила веќе не се само технолошки експеримент. Големите компании гледаат можност тие постепено да преземат дел од функциите на мобилните телефони.
Покрај „Мета“, и други технолошки компании, меѓу кои „Гугл“, „Самсунг“ и „Епл“, развиваат или планираат сопствени решенија во оваа област.
Но ширењето на технологијата отвора и нови дилеми за нејзината употреба во работните средини. Компаниите мора да проценат дали вработените со паметни очила можат ненамерно да снимат доверливи информации, деловни документи или разговори со клиенти.
Во Холандија, трговскиот синџир за очила „Ханс Андерс“ веќе ја запре продажбата на паметните очила на „Мета“ во своите продавници во Холандија и Белгија, наведувајќи загриженост за приватноста.
Од друга страна, производителите истакнуваат дека овие уреди имаат практична примена, особено при комуникација, навигација, преведување и помош за лицата со попреченост. Тие повикуваат на правила што ќе ја заштитат приватноста без да го запрат технолошкиот развој.
Дебатата веќе се префрла и на национално ниво. Норвешка најави предлог за привремено ограничување на паметните очила на одредени јавни места, додека европските институции разгледуваат како постојните правила за заштита на личните податоци да се применуваат врз новата технологија.
Со милиони нови корисници секоја година, паметните очила стануваат дел од секојдневието. Предизвикот за Европа е да обезбеди нивниот развој да не оди на сметка на приватноста на луѓето кои не избрале да бидат снимани.
