Skip to content
Европската комисија подготвува посебни патокази за забрзан пристап во Европската Унија за четири држави кандидатки, Украина, Молдавија, Црна Гора и Албанија, со цел да им овозможи јасен календар и конкретни рокови за затворање на преговарачките поглавја, потврдија бриселски претставници за влијателниот медиум „Политико“. Овој нов пристап на Брисел дефинира прецизни чекори за земјите со најголем напредок, но воедно ја остава Македонија надвор од групата што добива директна европска патека. Ваквата одлука значи дека земјава паѓа во втор план на проширувањето, со што домашните граѓани и бизниси остануваат подолго без пристапот до заедничкиот европски пазар и поголемите развојни фондови.
Новиот механизам на Унијата има цел да постави прецизни рокови за секоја фаза од преговорите, со што кандидатите точно ќе знаат какви реформи мора да испорачаат, но и земјите членки ќе имаат јасна обврска навреме да го дадат својот глас. Брисел се плаши дека предолгото чекање создава фрустрација кај граѓаните на регионот и отвора простор за зголемено влијание на трети сили како Русија и Кина. Поради тоа, претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, најави таргетирана поддршка исклучиво за кандидатите што реално напредуваат.
Во документите што ги подготвува тимот на Комисијата, Албанија и Црна Гора добиваат предност во регионот, додека Украина и Молдавија добиваат политички гаранции и забрзана постапка поради воената и безбедносната криза на континентот. За разлика од нив, Македонија, заедно со Босна и Херцеговина и Косово, засега нема да добие ваков патоказ со датуми, со оглед на тоа што преговорите со Скопје не можат суштински да се движат напред пред да се исполнат преземените меѓународни обврски и да се забрзаат судските реформи. Преговорите со Србија, Турција и Грузија исто така остануваат во целосен застој поради назадување на демократијата и владеењето на правото.
За македонските граѓани ваквото раздвојување на преговарачките пакети носи директни економски и животни последици. Додека граѓаните на Албанија и Црна Гора ќе можат значително побрзо да ги почувствуваат придобивките од интеграцијата во царинските, трговските и транспортните системи на ЕУ, Македонија останува ограничена на стандардните претпристапни механизми. Секоја година надвор од ЕУ значи побавни странски директни инвестиции, помал пристап до неповратни европски грантови за инфраструктура и продолжен притисок врз животниот стандард на работниците.
Суштината на овие документи е да се оневозможи бескрајно одложување на процесот, како од страна на кандидатите, така и од земјите членки што често поставуваат билатерални блокади. Претставник на Европската комисија официјално потврди дека се подготвува нов модел кој ќе донесе прецизна диференцијација меѓу земјите.
„Новите патокази ќе го отворат патот кон завршување на пристапните преговори. Тие ќе содржат јасен список на приоритети: рокови и конкретни обврски што ќе им помогнат на најнапредните кандидати да ги завршат неопходните реформи“, изјави портпаролот на Европската комисија.
Следниот клучен чекор за европската политика на проширување е најавен за 6 октомври, кога Комисијата ќе ја презентира ревизијата на претпристапната политика под водство на советникот на Фон дер Лајен, Александре Адам. Овој предлог предвидува постепена интеграција на кандидатите во европските проекти и економски поволности како награда за завршени реформи. Лидерите на земјите членки на ЕУ за овие прашања и за новите рокови ќе одлучуваат на редовниот самит во Брисел закажан за 15 октомври.
