Skip to content
Кинескиот претседател Си Џинпинг денеска пристигнува во САД на тридневна државна посета, а централниот настан ќе биде утрешната средба со американскиот претседател Доналд Трамп во Белата куќа. Тоа ќе биде прва посета на Си на Белата куќа по повеќе од една деценија и втора средба на двајцата претседатели годинава.
Вашингтон подготвува церемонија со највисоки државни почести. Си и неговата сопруга Пенг Лијуан денеска треба да бидат пречекани од Трамп на воената база „Ендрус“, а утре следува официјалната церемонија во Белата куќа. Предвидени се воени почести со 479 припадници на американските вооружени сили, интонирање на химните, воена парада и прелет на бомбардер Б-2 и четири ловци Ф-22. Вечерта ќе биде организирана државна вечера.
Но зад церемонијата стои далеку посложена агенда. Трговијата, царините, Тајван, вештачката интелигенција и пошироките безбедносни односи меѓу двете најголеми светски економии се меѓу темите што се очекува да доминираат на разговорите. Кинеското Министерство за надворешни работи соопшти дека Си и Трамп ќе имаат „длабока размена на мислења“ за билатералните односи и за меѓународни прашања.
Трговското примирје пред нов тест
Едно од главните прашања е дали Вашингтон и Пекинг ќе успеат да го продолжат трговското примирје кое истекува на 10 ноември. По периодот на нагло зголемување на царините во 2025 година, двете страни постигнаа серија договори со кои дел од мерките беа суспендирани или намалени.
Непосредно пред посетата се водат и разговори за конкретни економски отстапки. Според Ројтерс, меѓу темите е можно намалување или укинување на кинеската царина од 15 проценти за американскиот течен природен гас, како дел од поширок пакет што би можел да опфати енергетика, земјоделство и царински олеснувања.
Си во Вашингтон доаѓа во период кога Кина продолжува да бележи голем трговски суфицит. Ројтерс наведува дека очекувањата за голем договор се ограничени и дека една од непосредните цели на двете страни е да ја задржат релативната стабилност во економските односи.
Посетата има и силна деловна компонента. Си планира да биде придружуван од поголема група кинески бизнис-лидери, што е невообичаено за неговите патувања во последните години и се толкува како сигнал дека Пекинг сака да остави простор за зајакнување на економската соработка со САД.
Тајван останува најчувствителното прашање
Многу поголем политички ризик носи Тајван. Пекинг го смета островот за дел од Кина и не ја исклучува употребата на сила за негово обединување, додека САД одржуваат неофицијални односи со Тајпеј и со децении му обезбедуваат оружје за одбрана.
Во пресрет на средбата, американските сојузници во Азија внимателно следат дали Вашингтон би можел да направи промена во реториката или политиката кон Тајван во рамките на поширок договор со Пекинг. Според Ројтерс, загриженост постои во Тајван и Јапонија, додека американски пакет оружје за Тајван вреден околу 14 милијарди долари сè уште се очекува да добие конечна одлука.
Тоа не значи дека промена на американската политика е договорена. Засега станува збор за едно од прашањата за кои се очекува разговор, а исходот ќе може да се оценува дури по средбата и официјалните соопштенија.
Вештачката интелигенција влегува високо на агендата
Нов елемент во односите меѓу Вашингтон и Пекинг е вештачката интелигенција. Трамп претходно најави дека токму AI ќе биде една од темите на разговорите со Си.
Американски и кинески експерти за безбедност веќе разговараат за можни механизми со кои би се намалил ризикот од употреба на автономни AI-системи во воени и нуклеарни ситуации. Меѓу разгледуваните идеи се задржување човечка контрола врз критичните системи и директен комуникациски канал меѓу двете земји при инциденти поврзани со AI, иако владите засега формално не ги усвоиле тие предлози.
Посетата ќе заврши во петок. Според програмата на Белата куќа, Трамп и Меланија Трамп повторно ќе ги пречекаат Си и Пенг Лијуан, по што двете претседателски двојки ќе ги посетат Националните архиви во Вашингтон.
И Белата куќа и Пекинг ја претставуваат посетата како значаен момент во билатералните односи. Кинеското МНР ја нарекува размената на претседателски посети во период од половина година настан од „историско значење“, додека конкретната политичка и економска тежина на посетата ќе зависи од договорите што ќе бидат објавени по разговорите.
