Нетанјаху ја губи контролата врз парламентот: Кој е човекот што ќе го води Кнесетот?

Изборот на Матан Кахана за претседател на израелскиот парламент ја зајакна позицијата на опозицијата, додека Бенјамин Нетанјаху останува на чело на техничката влада. Новиот претседател на Кнесетот е поранешен воен пилот, министер и политичар со цврсти ставови за израелските населби.

Израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху се соочува со нова политичка ситуација откако опозицискиот блок предводен од Гади Ајзенкот ја презеде контролата врз една од најважните функции во парламентот. За нов претседател на Кнесетот е избран Матан Кахана, политичар од партијата „Јашар“, кој доби поддршка од 66 пратеници во парламентот со вкупно 120 места.

Кахана го замени Амир Охана од партијата Ликуд на Нетанјаху, додека кандидатот на владејачкиот блок, Офир Кац, доби 52 гласа. Гласањето се одржа на 17 ноември, по повеќечасовни обиди на пратениците од блокот на Нетанјаху да го одложат изборот.

Ова е прва голема институционална промена по парламентарните избори од 27 октомври, на кои коалицијата на Нетанјаху го загуби мнозинството.

Опозицијата го презема парламентот пред да формира влада

На изборите, досегашната коалиција на Нетанјаху освои 53 од 120 пратенички места, додека партиите надвор од неа располагаат со 67 мандати. Во тој број влегуваат и 19 пратеници од две арапски партии.

Претседателот на Израел, Исак Херцог, му го довери мандатот за составување нова влада на Гади Ајзенкот, но коалициските преговори сè уште не се завршени.

Со изборот на Кахана, блокот на Ајзенкот добива поголемо влијание врз парламентарната агенда, работата на комисиите и надзорот врз техничката влада.

Опозицијата веќе презеде раководни позиции во значајни парламентарни комисии, вклучително и во областите на финансиите и безбедноста.

Меѓу најавените приоритети се преиспитување на судските реформи спроведени за време на владеењето на Нетанјаху, промени во медиумското законодавство и формирање државна истражна комисија за безбедносните пропусти поврзани со нападот на Хамас од 7 октомври 2023 година.

Кој е Матан Кахана?

Матан Кахана е роден во 1972 година во Хаифа. Пред да влезе во политиката, речиси три децении поминал во израелската армија.

Воената кариера ја започнал во елитната единица за специјални операции „Сајерет Маткал“, а потоа преминал во воздухопловните сили. Летал на борбени авиони Ф-4 и Ф-16 и командувал со борбена ескадрила.

Учествувал во Втората либанска војна во 2006 година и во воени операции во Појасот Газа. Од армијата се пензионирал во 2018 година со чин полковник.

Во политиката влегол преку партијата на Нафтали Бенет, а првпат станал пратеник во 2019 година.

Во владата на Бенет и Јаир Лапид бил министер за верски служби, каде што се обидел да воведе промени во системот за издавање кошер-сертификати и во постапките за преминување во јудаизам.

Дел од неговите реформи предизвикале силен отпор кај верските институции и конзервативните политички кругови.

Подоцна бил дел од политичкиот блок на Бени Ганц, а во 2025 година се приклучил на партијата „Јашар“ на Гади Ајзенкот.

Против Нетанјаху, но не и против сите негови политики

Иако Кахана сега е дел од блокот кој се обидува да го замени Нетанјаху, неговите политички ставови не се типични за либералната опозиција.

Тој припаѓа на религиозно-ционистичкиот политички круг и во повеќе наврати изразувал поддршка за израелските населби на окупираниот Западен Брег.

Во интервју за израелското јавно радио Кан во декември 2024 година изјавил дека Газа ја смета за дел од земјата на Израел и не ја исклучил можноста во иднина таму повторно да живеат израелски доселеници.

Истовремено, во август 2025 година се заложил за завршување на воената кампања во Газа и постигнување договор за ослободување на заложниците.

Неговите позиции покажуваат дека политичкото спротивставување на Нетанјаху не подразбира нужно и целосно отфрлање на политиките што ги застапува израелската десница.

Изјави што предизвикаа обвинувања за расизам

Во политичката кариера на Кахана имало и сериозни контроверзии.

Во 2022 година, за време на разговор со ученици, тој употребил хипотетичка споредба за можноста арапското население да биде преселено од Израел во Швајцарија, што предизвикало остри реакции и обвинувања дека промовира етничко чистење.

Подоцна се извинил за формулацијата, објаснувајќи дека сакал да ја нагласи потребата од долгорочен соживот меѓу Евреите и Арапите.

И покрај извинувањето, неговите претходни изјави остануваат дел од политичките контроверзии што го следат новиот претседател на парламентот.

Зошто изборот на Кахана е важен за иднината на Нетанјаху?

Претседателот на Кнесетот е трет највисок државен функционер во Израел, по претседателот на државата и премиерот.

Тој раководи со парламентарните седници, ја претставува законодавната власт и има значајна улога во организирањето на парламентарната работа.

Контролата врз оваа позиција му дава на блокот предводен од Ајзенкот институционални инструменти за засилен надзор врз владата и за отворање законодавни прашања што досегашното мнозинство ги контролираше.

Нетанјаху и неговите сојузници остро се спротивставија на изборот, особено поради поддршката што Кахана ја доби од арапските пратеници. Ликуд го осуди гласањето и го оспори политичкиот легитимитет на новиот претседател.

Сепак, изборот на Кахана сам по себе не значи дека Нетанјаху е сменет од премиерската функција. Тој останува на чело на техничката влада сè додека не биде формирана нова.

Она што се промени е односот на силите во парламентот. Нетанјаху повеќе не располага со мнозинство што би му овозможило самостојно да ја контролира законодавната агенда, а неговите политички противници веќе почнаа да ги користат новите институционални позиции.

Така, додека преговорите за нова израелска влада продолжуваат, борбата за политичката иднина на Нетанјаху сè повеќе се води во парламентот што неговата коалиција повеќе не го контролира.

Рацин.мк ве прашува:

Кој најмногу придонесува говорот на омраза да стане нормална појава во Македонија?

Најчитано

Рацин.мк ве прашува:

Кој најмногу придонесува говорот на омраза да стане нормална појава во Македонија?