Skip to content
Американскиот државен секретар Марко Рубио го пофали новиот безбедносен договор меѓу САД, Данска и Гренланд, оценувајќи дека тој ќе спречи Кина и Русија да воспостават воено или стратешко присуство на арктичкиот остров.
Според Рубио, договорот трајно ги решава американските безбедносни грижи поврзани со Гренланд, кој поради својата географска положба има исклучително значење за одбраната на Северна Америка, Арктикот и Северниот Атлантик.
„Гренланд засекогаш ќе биде дел од стратешката одбранбена област на Северна Америка и од неа ќе биде исклучен секој противник. Овој договор трајно и целосно ги решава нашите безбедносни грижи поврзани со Гренланд“, изјави Рубио.
Договорот предвидува проширување на американското воено присуство на островот и изградба на две нови воени бази. Според досега објавените информации, едната база ќе биде во Нарсарсуак, на местото каде што САД во времето на Студената војна го користеле објектот „Блуи Вест Уан“, а втората во Местерсвиг, на источниот брег.
Местерсвиг во моментов го користи данската специјална единица „Сириус“, позната по патролирањето со санки влечени од кучиња во оддалечените арктички области.
Американскиот претседател Доналд Трамп рече дека ниту еден противник на САД нема да може да воспостави воено присуство или да реализира чувствителни инвестиции на Гренланд без согласност од Вашингтон. Тој најави дека САД веднаш ќе започнат со развивање значително воено присуство на островот.
Иако Трамп договорот го претставува како американска „постојана контрола“ врз безбедноста на Гренланд, данските и гренландските власти нагласуваат дека суверенитетот на островот не е доведен во прашање.
Данската премиерка Мете Фредериксен изјави дека договорот го почитува суверенитетот и територијалниот интегритет на Кралството Данска, како и правото на гренландскиот народ на самоопределување.
Премиерот на Гренланд, Јенс-Фредерик Нилсен, оцени дека со договорот ќе бидат зајакнати безбедноста на Гренланд, Данска, САД и пошироката западна алијанса.
Договорот доаѓа по повеќемесечни тензии предизвикани од изјавите на Трамп дека САД сакаат да воспостават контрола врз Гренланд. Американскиот претседател претходно не ја исклучуваше ниту можноста за употреба на економски или воен притисок, што беше остро отфрлено од Данска и од мнозинството жители на Гренланд.
Со новиот аранжман безбедноста на Арктикот треба да биде поставена во пошироката рамка на НАТО, наместо да остане само прашање на билатералните односи меѓу САД и Данска.
Гренланд е важен поради својата положба меѓу Северна Америка и Европа, но и поради природните ресурси и отворањето нови поморски маршрути како последица на топењето на арктичкиот мраз. Во моментов единствената активна американска воена инсталација на островот е вселенската база „Питуфик“, во која се распоредени околу 150 американски војници.
